جمع بین نمازها بر خلاف سنت پیامبر است؟!!

2a7c5a55d24475c5674a6cabf9d5e3d4_L

پرسش: چرا بر خلاف سنّت پیامبر خدا (صلی‏الله‏علیه‏وآله) شیعیان نمازهای ظهر و عصر را با هم و نمازهای مغرب و عشا را هم زمان می‏خوانند؟

پاسخ:

اولاً: نماز جزء فروع دین است و در مسائل فرعی بین علمای همه مذاهب اختلافات زیادی است، همانطور که پیشوایان و علمای اربعه اهل سنت با هم اختلاف زیادی در این مسائل دارند.

ثانیاً:جمع خواندن نمازهای ظهر و عصر یا مغرب و عشا، بر خلاف سنّت رسول الله صلی‏الله‏علیه‏وآله نمی‏باشد؛ چون ایشان گاهی این نمازها را جمع و گاهی جداگانه می‏خواندند. مثلاً در صحیح مسلم در باب «الجمع بین الصلاتین فی الحضر» از ابن عباس نقل شده که گفت: «بدون خوف و ترس و در غیر سفر، رسول خدا صلی‏الله‏علیه‏وآله نمازهای ظهر و عصر را جمع و نمازهای مغرب و عشا را جمع ادا می کردند» (شبهای پیشاور، ص۱۰۹) مجدّداً در همان صحیح مسلم و نیز امام حنبل در جزء اوّل مسند از ابن عباس نقل کرده اند: «با پیامبر خدا صلی‏الله‏علیه‏وآله هشت رکعت نماز ظهر و عصر و هفت رکعت نماز مغرب و عشا را به طور جمع ادا نمودیم.» (سبل الاسلام، ج۲، ص۴۳)

احادیث دیگری نیز در این مورد نقل شده است همچون: «پیامبر خدا صلی‏الله‏علیه‏وآله در حال اقامت در مدینه، نه در حال مسافرت، هفت رکعت [نماز مغرب و عشا با هم] و هشت رکعت [نماز ظهر و عصر با هم] نماز گزارد.» (صحیح مسلم، ج۲، ص۱۵۳)

ابو زبیر دلیل جمع خواندن نماز توسط پیامبر را از سعید بن جبیر سؤال نمود، او گفت: من همین سؤال را از ابن عباس پرسیدم و او پاسخ داد: «به این جهت جمع می‏خواند تا احدی از امتش در سختی و مشقت نباشند.» (فتح الباری، ج۲، ص۲۰، ص۱۵۱؛ مسند احمد، ج۱، ص۲۸۳)

همچنین در صحیح مسلم از قول عبدالله ابن شفیق می‏گوید: روزی بعد العصر، ابن عباس برای ما خطبه می‏خواند و سخنرانی می‏کرد. سخنش به درازا کشید و همچنان برای ما صحبت می‏نمود تا این که آفتاب غروب کرد و ستاره‏ها ظاهر شدند. صدای مردم بلند شد: «الصلاه، الصلاه» ابن عباس اعتنایی نکرد. در همین حال مرد دیگری ندای «الصلاه، الصلاه» سرداد. ابن عباس رو به او نمود و گفت: «مادر مرده، مرا سنت یاد می‏دهی؟ من خودم دیدم که پیامبر خدا نمازهای ظهر و عصر و نمازهای مغرب و عشا را جمع می‏خواند.»  (صحیح مسلم، ج۲، ص۱۵۲) سپس عبدالله بن شفیق می گوید: چون این حرف برایم غیر قابل قبول بود و گران آمد، نزد ابو هریره رفتم و او نیز گفته های ابن عباس را تأیید کرد.

هر چند اخبار و روایات بسیاری در این باب نقل شده، لیکن همین که بابی به نام «جمع بین الصلاتین» اختصاص یافته و احادیث مربوطه در این باب نقل گردیده، محکم ترین دلیل و برهان بر جواز جمع خواندن نماز است. زیرا اگر غیر از این می بود باید باب مخصوصی به نام «جمع بین الصلاتین فی السفر» یا «جمع بین الصلاتین فی الحضر» اختصاص می‏دادند تا احادیث مربوطه را تفکیک نمایند.

در پایان یادآوری این نکته مهم می‏باشد که نمازها را جداگانه و هر یک را در وقت فضیلتش به جا آوردن به نظر بعضی از علمای شیعه بهتر و افضل است. از طرف دیگر، بعضی از علمای اهل تسنن از جمله شیخ الاسلام انصاری در شرح صحیح بخاری قسطلانی در شرح صحیح بخاری و جم غفیری (تحفه الباری، ص۲۹۲، ارشاد الساری، ص۲۹۳) جداگانه نماز خواندن را افضل ندانسته‏اند و آن را ترجیح بلا مرجح و خلاف ظواهر احادیث خوانده‏اند.