سجده بر مهر صحیح است؟

22145411287b10e3ad16760f641601b6_L

پرسش: چرا ما شیعیان بر مُهر یا سنگ و زمین و حصیر سجده می‏کنیم ولی اهل سنّت بر فرش سجده می‏کنند؟

فقهای شیعه از فرمایشات و عمل رسول اللَّه ‏صلی‏الله‏علیه‏وآله‏وسلم و ائمه ‏علیهم‏السلام استفاده کرده و فتوا داده‏اند که، شرط است چیزی که بر آن سجده می‏شود، یا زمین باشد یا چیزهایی که از زمین می‏روید به شرط اینکه خوراکی و پوشاکی و چیزهای معدنی نباشد، و خلاصه این که، فرش و کلیّه ملبوسات و مأکولات و معادن، از مظاهر دنیا و مورد علاقه نوع بشر است و سجده بر آنها از خلوص و خضوع می‏کاهد، لذا طبق روایت معتبر، سجده بر آنها ممنوع شده است (وسائل الشیعه: أبواب ما یسجد علیه، باب ۱، ح ۱).

شخصی به نام هشام بن الحکم به امام صادق‏ علیه‏السلام گفت: به من خبر ده، بر چه چیز سجده جایز است و بر چه چیز جایز نیست؟ فرمود: سجده جایز نیست مگر بر زمین و بر آنچه زمین آن را می‏رویاند، جز روییدنی که خوردنی یا پوشیدنی باشد. هشام بن الحکم به آن حضرت گفت: فدایت شوم علّت این که سجده بر خوردنی‏ها و پوشیدنی‏ها جایز نیست، چیست؟

فرمود: علّتش این است که سجده خضوع برای خدای عزوجل است و سزاوار نیست بر چیزی که خوردنی و پوشیدنی است سجده نمود، به جهت اینکه دنیا پرستان بنده چیزهایی هستند که می‏خورند و می‏پوشند و سجده کننده در حال سجده، خدای عزوجلّ را عبادت می‏کند، پس سزاوار نیست پیشانی خود را بر معبود – چیز مورد علاقه – دنیاپرستان مغرور، قرار دهد.

بر این اساس فقهای شیعه سجده بر فرش را صحیح نمی‏دانند و اینکه بر مُهر سجده می‏کنند، مهر  این خصوصیت ندارد بلکه منظور سجده نمودن بر زمین است ولی به جهت رعایت نظافت و سهولت جابجا نمودن و همراه داشتن، خاک را در اندازه‏های مختلف بصورت مهر در می‏آورند تا در نماز بر آن سجده کنند.

لازم نیست سجده بر خصوص مهر باشد، بلکه سجده بر سنگ مرمر و سنگ سیاه و بر چوب وبر حصیر و بر دستمال کاغذی و بر کاغذ و بر تسبیح گِلی یا چوبی و مانند اینها، صحیح است، البته در سجده بر تسبیح باید دانه‏های آن به قدری باشد که پیشانی لااقل به اندازه یک دو ریالی روی دانه‏های آن قرار گیرد (عروه الوثقی: فصل فی السجود، مسأله ۱). ولی اهل تسنّن معتقدند که سجده بر هر چیزی، هر چند فرش کثیف باشد صحیح است.