شفاعت عده‏ای خاص برای پیروانشان، با عدالت خدا مغایرت دارد!

1784e00b0b60f953190c43cb5b6689b8_L

اشکالی که وهابیت به شیعیان در مورد شفیع قرار دادن اهل بیت [مانند دعای توسل] وارد می‏کنند این است که شفاعت یک نوع استثناء قائل شدن و تبعیض و بی عدالتی است، در حالی که در دستگاه خدا، بی عدالتی وجود ندارد؟

 

پاسخ: شفاعت، یکی از اصول مسلم اسلام است که همه طوایف و فرق اسلامی‏به پیروی از آیات قرآن و روایات، آن را پذیرفته اند. هر چند در نتیجه شفاعت با هم اختلاف نظر دارند. حقیقت شفاعت این است که انسان گرامی‏که در نزد خداوند از قرب و مقامی‏برخوردار است، از خدای متعال خواهان بخشودگی گناهان و یا ارتقاع درجه انسانی دیگر گردد.

پیامبر اکرم فرمودند: «اُعْطِیْتُ خَمْساً وَ اُعْطِیْتُ الشَّفاعَهَ فَادّخَرْتُها لاُِمَّتِی: پنج چیز به من ارزانی شد… و شفاعت به من عطا شد، پس آن را برای امت خود ذخیره نمودم.»۱

محدودیت شفاعت

از دیدگاه قرآن، شفاعتِ مطلق و بدون قید و شرط مردود است. شفاعت در صورتی مؤثر می‏گردد که:

اولاً: شفیع از جانب خدا در شفاع مأذون باشد. تنها گروهی می‏توانند شفاعت نمایند که علاوه بر قرب معنوی به خدا، از جانب وی مأذون باشند. قرآن مجید در این مورد می‏فرماید: «لایَمْلِکُوْنَ الشّفاعَهَ إلاّ مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الْرَّحْمنِ عَهْداً: مالک شفاعت نیست مگر کسی که نزد خدای رحمان، عهد دریافته باشد.»۲ و «یَوْمَئِذ لاتَنْفَعُ الشّفاعَهُ إلاّ مَنْ أذِنَ لَهُ الرَّحْمنُ وَ رَضِیَ لَهُ قَوْلاً: در روز رستاخیز، شفاعت کسی درباره دیگران سود نمی‏بخشد، مگر کسی که خدا به او اذن دهد و به گفتار وی راضی گردد.»۳

ثانیاً: شخص مورد شفاعت نیز باید لیاقت فیض الهی را از طریق شفیع پیدا کند؛ یعنی رابطه ایمانی او با خدا و پیوند روحی وی با شفیع، گسسته نشود، بنابراین کافران که رابطه ایمانی با خداوند ندارند و برخی از مسلمانان گناهکار؛ مانند گروه بی نماز و آدم کش که فاقد پیوند روحی با شفیع هستند، مورد شفاعت قرار نمی‏گیرند.

قرآن در مورد افراد بی نماز و منکران روز رستاخیز می‏فرماید: «فَما تَنْفَعهُمْ شَفاعَهٌ الشّافِعِیْنَ: پس شفاعت شفیعان، به آنان سودی نمی‏بخشد.»۴ و درباره ستمگران می‏فرماید: «ما للظّالِمیِنَ مِنْ حَمیم وَ لا شَفِیع یُطاعُ: برای ستمگران هیچ خویشی و شفیعی، که شفاعت وی پذیرفته شود، نخواهد بود.»۵

فلسفه شفاعت

شفاعت، بسان توبه، روزنه امیدی است برای کسانی که می‏توانند در نیمه راه ضلالت و معصیت، گناهان خویش را ترک کنند و از آن پس، باقیمانده عمر خود را در طاعت خدا سپری نمایند؛ زیرا انسان گناهکار هرگاه احساس کند که در شرایط محدودی (نه در هر شرایطی) می‏تواند به شفاعت شفیع، نایل گردد، سعی می‏کند که این حد را حفظ نماید و گام فراتر ننهد.



۱٫ مسند احمد، ج ۱، ص ۳۰۱ ؛ صحیح بخاری، ج ۱، ص ۹۱

۲٫ سوره مریم/ آیه ۸۷

۳٫ سوره طه/ آیه ۱۰۹

۴٫ سوره مدّثّر/ آیه ۴۸

۵٫ سوره مؤمن/ آیه ۱۸