مواضع رهبری در سال۸۸؛ از نگاه پدرانه در نمازجمعه تاریخی تا قاطعیت و برخورد با فتنه‌گران مرحله سوم

1f5c29a49dd7652e80304c6808fd5d38_L

مرحله سوم: آغاز اردوکشی‌ها و اغتشاشات و تدابیر رهبری برای مهار و خنثی‌سازی فتنه


مرحله سوم: آغاز اردوکشی‌ها و اغتشاشات و تدابیر رهبری برای مهار و خنثی‌سازی فتنه
با بسترسازی انجام شده در مرحله پیش از انتخابات، سناریوی «طرح تقلب» به عنوان «اسم رمز آشوب‌های خیابانی» به اجرا گذاشته شد و فتنه وارد فاز عملیاتی گردید و مدت هشت ماه – از ۲۳ خرداد تا ۲۲ بهمن۸۸- پایتخت ایران و برخی استان‌های کشور صحنه جنگ نرم بود. رویکرد و سیاست کلی امام خامنه‌ای در این مرحله برای رویارویی با فتنه پس از انتخابات بر پایه «سیاست جذب حداکثری و دفع حداقلی»و « قانونگرایی» بود.

در نگاه فرآیندی، تدابیر رهبری را می توان از مرحله نصیحت و مدارا تا اخطار و برخورد قاطع مورد مطالعه قرار داد، البته در تبین مراحل این نگاه و مستندات ارائه شده، الزاماً رعایت ترتُب زمانی مورد نظر نخواهد بود.

دعوت به هوشیاری و پرهیز ار گفتار و رفتار تحریک‌آمیز

پس از اعلام نتیجه انتخابات، رهبر معظم انقلاب در پیامی خطاب به ملت ایران، حماسه مشارکت ۸۵ درصدی مردم را هنرنمایی ملت ایران برای پدیدآوردن نصاب تازه‌ای در سلسله‌ طولانی انتخاب‌های ملی و یک جشن واقعی توصیف کردند و با تأکید بر لزوم دوری از تشنج و ناکام گذاشتن دشمن فرمودند: «گمان بر این است که دشمنان بخواهند با گونه‌هایی از تحریکات بدخواهانه، شیرینی این رویداد را از کام ملت بزدایند. به همه‌ آحاد مردم و به‌ویژه جوانان عزیز که سرزنده‌ترین نقش‌آفرینان این حادثه شورانگیز بودند، توصیه می‌کنم که کاملاً هوشیار باشند. همواره باید شنبه پس‌از انتخابات، روز مهربانی و بردباری باشد. چه طرفداران نامزد منتخب و چه هواداران دیگر نامزدهای محترم،‌ از هرگونه رفتار و گفتار تحریک‌آمیز و بدگمانانه پرهیز کنند.»

میرحسین موسوی که در ساعات پایانی رأی‌گیری در یک اقدام پیش‌دستانه، رسماً خود را پیروز انتخابات اعلام کرده بود، در اعتراض به نتایج اعلام شده در ظهر روز شنبه ۲۳ خرداد ۱۳۸۸ بیانیه‌ای صادر و مسئولان انتخابات را به «شعبده‌بازانی» که امانتدار نیستند و برای «حاکمیت دروغ و استبداد» تلاش می‌کنند، متهم و تأکید کرد که «تسلیم این صحنه‌آرایی خطرناک نخواهد شد». مجمع روحانیون مبارز نیز در همان روز با صدور بیانیه‌ای، ضمن حمایت از موسوی و برنامه‌ها و اقدامات او، نتیجه انتخابات را مهندسی آرا اعلام کرد و خواستار ابطال انتخابات و برگزاری مجدد آن شد. مهدی کروبی نیز در بیانیه‌ای نتایج اعلام شده را مضحک، مهندسی ناشیانه رأی ملت و فاقد مشروعیت توصیف و اعلام کرد که در مقابل آن سکوت نخواهد کرد. اغتشاشات عملاً از همان شب ۲۳ خرداد در خیابان‌های فاطمی، کارگر شمالی و حوالی کوی دانشگاه تهران، شروع شد. بیانیه‌های بعدی نیز، درخواست ابطال انتخابات و فراخوان برای اردوکشی‌های خیابانی را دنبال کردند.

باب گفت‌وگوی مستقیم

امام خامنه‌ای برایپ رویارویی با بحران و مدیریت این پدیده، با تأسی به آموزه‌های دین مبین اسلام و سیره امیرالمؤمنین(ع)، باب گفت‌وگوی مستقیم را باز کردند و عصر روز یک‌شنبه ۲۴ خرداد، میرحسین موسوی را به حضور پذیرفتند. در این دیدار معظم‌له تأکید کردند: «مسائل باید از طریق قانونی دنبال شود.»حوادث روز ۲۵ خرداد نشان داد که توصیه‌ها و تدابیر رهبر فرزانه انقلاب تأثیری در رفتار موسوی و حامیان وی نداشت.

امام خامنه‌ای همچنین فرصت دیگری را برای گفت‌وگو با معترضان فراهم آوردند و نمایندگان ستادهای چهار نامزد دهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، عصر سه‌شنبه ۲۶ خرداد ۸۸ در نشستی دوستانه، به حضور معظم‌له شرفیاب شدند و دیدگاه‌های خود را به‌طور صریح و شفاف بیان کردند. رهبر معظم انقلاب اسلامی، با تأکید بر ضرورت وحدت و عزت ملی، فرمودند: «باید سعی کنیم، دقت کنیم که انتخابات مایه انشقاق نشود؛ این حرف اصلی من است. اینکه ما تصور کنیم که یک گروه مثلاً بیست‌و‌چهار میلیونی یک طرفند، یک گروه چهارده میلیونی یک طرفند، این به نظر من یک خطای بسیار بزرگی است؛ قضیه این‌جور نیست. همه در یک طرف قرار دارند. آن کسانی که به رئیس‌جمهور منتخب این دوره از انتخابات رأی دادند، همانقدر وابسته به انقلاب و کشور و نظامند، که آن کسانی که رأی ندادند. مجموعه‏های مردمی، فرزندان این کشورند؛ فرزندان این ملتند. …همه وظیفه دارند که با ایجاد نقار و دشمنی و کدورت مقابله کنند.» معظم‌له با تأکید بر رسیدگی به اعتراضات نامزدها از راه‏های قانونی، افزودند: «پیداست کسانی در وسط نمی‌خواهند این اتحاد و اتفاق در کشور شکل بگیرد. این حالا آسان‏ترینش است، بدترش هم همین کارهای خرابکاری‏ای است که شما می‏بینید انجام می‌دهند، که البته همه باید در مقابل این خرابکاری‏ها بایستند، اعلام موضع کنند.»
باب روشنگری و بصیرت‌افزایی

نمازجمعه ۲۹ خرداد ماه ۸۸ در دانشگاه تهران یک روز تاریخی دیگر بود. بخش مهمی از بیانات و تدابیر امام خامنه‌ای در این روز روشنگری و بصیرت‌افزایی بود، البته در بیانات معظم‌له؛ نصیحت و هشدار و اتمام حجت نیز بود. رهبر معظم انقلاب اسلامی ضمن تجلیل از حضور باشکوه مردم ایران، انتخابات ۸۸ را «یک زلزله سیاسی برای دشمنان» و «یک جشن واقعی و تاریخی در سی سالگی انقلاب» برای وفادارن، دانستند و فرمودند: «انسان دست مبارک ولی‌عصر را پشت سر حوادثی با این عظمت می‌بیند. این نشانه توجه خداست…این انتخابات، مردم‌سالاری دینی را به رخ همه مردم عالم کشید. همه کسانی که بدخواه نظام جمهوری اسلامی هستند، دیدند مردم‌سالاری دینی یعنی چه. این یک راه سوم است. در مقابل دیکتاتوری‌ها و نظام‌های مستبد از یک طرف و دموکراسی‌های دور از معنویت و دین از یک طرف دیگر، این مردم‌سالاری دینی است.» معظم‌له در فرازی از خطبه دوم به موضوع ادعای تقلب پرداختند و افزودند: «از دو سه ماه پیش از این. من اول فروردین در مشهد گفتم هی دارند دائماً به گوش‌ها می‌خوانند، تکرار می‌کنند که بناست در انتخابات تقلب بشود. می‌خواستند زمینه را آماده کنند. من آن وقت به دوستان خوب‌مان در داخل کشور تذکر دادم و گفتم این حرفی را که دشمن می‌خواهد به ذهن مردم رسوخ بدهد، نگویید. نظام جمهوری اسلامی مورد اعتماد مردم است. این اعتماد آسان به دست نیامده، سی سال است که نظام جمهوری اسلامی با مسئولانش، با عملکردش، با تلاش‌های فراوانش توانسته این اعتماد را در دل مردم عمیق کند. دشمن می‌خواهد این اعتماد را بگیرد.» معظم‌له با اشاره به فرصت‌طلبی و رفتار مقامات غربی و مزدوران و دست‌نشاندگان سرویس‌های جاسوسی غربی و صهیونیست، فرمودند: «این کاری که در داخل، ناشیانه از بعضی سر زد، این‌ها را به طمع انداخت، خیال کردند ایران هم گرجستان است!»

نصیحت‌ها و هشدارها

یکی از مؤلفه‌های دیگر در بررسی مدیریت و رهبری امام خامنه‌ای در رویارویی و مقابله با فتنه ۸۸، نصیحت‌ها و هشدارهای معظم‌له است. باب نصیحت و هشدار ترجیحاً معطوف به گروه خواص، نخبگان، جریان‌ها و جناح‌های سیاسی کشور و نامزدهای انتخابات است. شاید دلیل آن، نقش و جایگاه خواص، نخبگان، جریان‌ها و جناح‌های سیاسی در روند تحولات جامعه و میزان تأثیرگذاری آن‌ها و در واقع، سطح انتظار رهبری و مردم از آن‌ها است. از نگاه رهبر معظم انقلاب، مردم با بصیرت ایران، در موضوع انتخابات، مشارکت قابل تحسینی داشته‌اند، اما کارنامه خواص و گروه‌های سیاسی با تأمل نگریسته می‌شود. فتنه ۸۸ نیز نتیجه ماجراجویی برخی از خواص و گروه‌هایی است که مدعی مرجعیت در تحولات سیاسی – اجتماعی بودند. از این رو، رهبر معظم انقلاب خطاب به آنها فرمودند: «آن کسانی که به یک نحوی یک نوع مرجعیتی در افکار مردم دارند؛ از این سیاسیون و رؤسای احزاب و کارگردانان جریانات سیاسی و یک عده‌ای از این‌ها حرف‌شنوی دارند، این‌ها خیلی باید مراقب رفتار خودشان باشند؛ خیلی باید مراقب گفتار خودشان باشند. اگر آن‌ها کمی افراطی‌گری کنند، دامنه این افراطی‌گری در بدنه مردم به جاهای بسیار حساس و خطرناکی خواهد رسید که گاهی خود آن‌ها دیگر نمی‌توانند آن را جمع کنند که ما نمونه‌هایش را دیده‌ایم. افراط وقتی در جامعه به وجود آمد، هر حرکت افراطی به افراطی‌گری دیگران دامن می‌زند. اگر نخبگان سیاسی بخواهند قانون را زیر پا بگذارند، یا برای اصلاح ابرو، چشم را کور کنند، چه بخواهند، چه نخواهند، مسئول خون‌ها و خشونت‌ها و هرج‌ومرج‌ها، آن‌هایند. …دست‌های دشمن را ببینید، گرگ‌های گرسنه کمین‌کرده را که امروز دیگر نقاب دیپلماسی را یواش یواش دارند از چهره‌های‌شان برمی‌دارند و چهره حقیقی خودشان را نشان می‌دهند، … انتخابات برای این است که همه اختلاف‌ها سر صندوق رأی حل‌وفصل بشود. باید در صندوق‌های رأی معلوم بشود که مردم چی می‌خواهند، چی نمی‌خواهند؛ نه در کف خیابان‌ها. اگر قرار باشد بعد از هر انتخاباتی آن‌هایی که رأی نیاوردند، اردوکشی خیابانی بکنند، طرفداران‌شان را بکشند به خیابان؛ بعد آن‌هایی که رأی آورده‌اند هم، در جواب آن‌ها، اردوکشی کنند، بکشند به خیابان، پس چرا انتخابات انجام گرفت؟ تقصیر مردم چیست؟… الآن همین چند نفری که در این قضایا کشته شدند؛ از مردم عادی، از بسیج، جواب این‌ها را کی‌ بناست بدهد؟ واکنش‌هایی که به این‌ها نشان داده خواهد شد – تو خیابان از شلوغی استفاده کنند، بسیج را ترور کنند، عضو نیروی انتظامی را ترور کنند – که بالاخره واکنشی به وجود خواهد آورد، واکنش احساسی خواهد بود. محاسبه این واکنش‌ها با کیست؟»«احساسات جوان‌ها را تحریک نکنند، مردم را مقابل هم قرار ندهند…. یک گروه را علیه آن گروه دیگر، آن گروه را علیه این گروه دیگر تحریک کرد.»«نخبگان سر جلسه امتحانند؛ امتحان عظیمی است. در این امتحان، مردود شدن، رفوزه شدن، فقط این نیست که ما یک سال عقب بیفتیم؛ سقوط است.»

اخطار و اتمام حجت

مواضع و رفتار فتنه‌گران و اصرار آنها بر پیگیری مطالبات ادعایی از بستر اغتشاش و در کف خیابان‌ها نشان داد که آن‌ها به قانون تمکین نمی‌کنند و بی اعتنا به توصیه‌ها و نصیحت‌های حکیمانه و هشدارها و نکوهش‌های عبرت‌آموز رهبری، مصالح انقلاب و امنیت ملی و منافع نظام و ملت را زیر پای توهمات و خواسته‌های نامشروع خود قربانی می‌کنند. اصرار جریان فتنه بر این رویه از همان روزهای نخست مشخص شده بود. اجتماع و اغتشاشات ۲۵ خرداد در حالی رخ داد که روز قبل موسوی با رهبر معظم انقلاب دیدار و گفتگو کرده بود و بیانیه فراخوان پهن شدن هواداران در خیابان در ۳۰ خرداد با هدف گسترش اغتشاشات صادر شد. از این رو امام خامنه‌ای در همان خطبه‌های نمازجمعه تاریخی خود در ۲۹ خرداد ۸۸ اخطار داده و اتمام حجت فرمودند: «اگر کسانی شبهه دارند و مستنداتی ارائه می‌دهند، باید حتماً رسیدگی بشود؛ البته از مجاری قانونی؛ رسیدگی فقط از مجاری قانونی. بنده زیر بار بدعت‌های غیرقانونی نخواهم رفت. …من از همه می‌خواهم به این روش خاتمه بدهند. این روش، روش درستی نیست. اگر خاتمه ندهند، آن وقت مسئولیت تبعات آن، هرج‌ومرج آن، به عهده آن‌هاست. …تن دادن به مطالبات غیر قانونی، زیر فشار، خود این، شروع دیکتاتوری است. این اشتباه محاسبه است؛ این محاسبه غلطی است. عواقبی هم اگر پیدا کند، عواقبش مستقیماً متوجه فرماندهان پشت صحنه خواهد شد.»، «در همین قضایای جاری هم بنده مُصر بودم و هستم و خواهم بود بر اجرای قانون؛ یعنی یک قدم از قانون فراتر نخواهیم رفت.»«برخورد با نظام، برخورد با مبانی نظام، ایستادگی و شمشیر کشیدن روی نظام، جواب تند دارد….بحث دگراندیشی نیست؛ بحث مخالفت است، بحث معارضه است، بحث ضربه زدن است، در مقابل نظام و در مقابل انقلاب شمشیر کشیدن است.» «دستگاه قضا باید نگاه کند، اگر دلایلی برای مجرمیت کسی، چه در زمینه سیاسی، چه در زمینه اقتصادی، چه در زمینه مفاسد گوناگون پیدا کرد، بر طبق او حکم کند.»

باب مدارا

مدارا شیوه و رفتاری است که ریشه در معارف دینی و آموزه‌های اسلامی دارد و در سیره نبوی و علوی و همچنین در مکتب سیاسی و سیره عملی امام خمینی برای رویارویی با مخالفان تجربه شده است. بر همین اساس، یکی از تدابیر رهبر فرزانه انقلاب اسلامی اتخاذ سیاست مدارا بود. موافقت با تمدید مهلت پنج روز برای پیگیری شکایات و تصمیم به بازشماری ۱۰درصد از صندوق‌های أخذ رأی به صورت تصادفی و با حضور نمایندگان کاندیداها در همین راستا بود.

قاطعیت و برخورد با فتنه‌گران و عوامل اغتشاش

از نگاه رهبر معظم انقلاب اسلامی، اقدامات فتنه‌گران مصداق بارز جرم بود و باید با عمل مجرمانه برخورد قاطع و مناسب صورت گیرد. بر همین اساس سیستم قضایی کشور دادگاه متهمان فتنه را برگزار و به اتهامات آنها رسیدگی کرد. در جریان دادگاه و اعترافات متهمان، از ماهیت و برخی زوایای فتنه و سناریوهای قبل و پس از انتخابات پرده برداشته شد. رهبر معظم انقلاب اسلامی در باره مجرمیت فتنه‌گران، فرمودند: «زیر سؤال بردن اصل انتخابات بزرگ‌ترین جرمی بود که انجام گرفت. چرا شما نسبت به این جرم چشم‌تان را می‌بندید؟! این همه زحمت کشیده بشود، مردم بیایند، یک شرکت به این عظمت، یک نصاب‌شکنی، یک رکوردشکنی در دنیا در مردم‌سالاری، در دموکراسی‌ای که اینقدر ادعایش را می‌کنند، انجام بگیرد، بعد یک عده مفت و مسلم بیایند بدون استدلال، بدون دلیل، همان فردای انتخابات بگویند انتخابات دروغ است! این کار کوچکی است؟! این جرم کمی است؟! «حرکت عظیم روز چهارشنبه نهم دی ماه حجت را بر همه تمام کرد. مسئولین قوه‌‌‌‌ مجریه، مسئولین قوه‌‌ مقننه، مسئولین قوه‌‌‌ قضائیه، دستگاه‌‌‌های گوناگون، همه می‌دانند که مردم در صحنه‌‌‌اند و چه می‌خواهند. دستگاه‌‌‌‌‌‌ها باید وظایف‌شان را انجام بدهند؛ هم وظایف‌شان در مقابل آدم مفسد و اغتشاشگر و ضدانقلاب و ضدامنیت و این‌ها، هم وظایف‌شان در زمینه‌‌ اداره‌‌‌‌‌ کشور.»