تولید ملی را چگونه حساب می کنیم؟ (۲)

a98e5d15b6934ee6e4f147612d8131a6_L

در اقتصاد هر آماری به جز تورم ، که شنیدید حتما سوال کنید که این آمار اسمی است یا واقعی؟

دو مثال از قدرت خرید و نرخ برابری قدرت خرید :

ممکن است شخصی گلایه کند که چرا قیمت گوشت سه برابر شده است ولی توجه نکند که حقوقش نسبت به گذشته ممکن است ۴ برابر شده باشد و قدرت خریدش افزایش یافته باشد.

سوال : مجلس می گوید نرخ بنزین را باید به هر لیتر یک دلار برسانیم. اگر به نرخ بازار ارز حساب کنیم باید هر لیتر را ۱۸۰۰ تومان بفروشیم و اگر به نرخ برابری قدرت خرید حساب کنیم باید ۶۰۰ تومان بفروشیم و اگر بنزین به لیتری۶۰۰ تومان برسد مجلس موفق بوده است . ممکن است شخصی بگوید که در حال حاضر بر مبنای ارز بازار یک کارگر آمریکایی ۸ دلار حقوق دارد و من ۲ دلار و لذا مگر من مثل کارگر آمریکایی حقوق می گیرم که او بنزین را لیتری ۱ دلار بخرد و من هم لیتری یک دلار بخرم.  نقد این مطلب نیاز به فهم مطلب گفته شده دارد. جواب این است که منظور از یک دلار قیمت بنزین ، یک دلار بر مبنای نرخ برابری قدرت خرید است نه نرخ موجود در بازار، در حالی که این کارگر ایرانی حقوق خودش را بر مبنای نرخ ارز بازار با کارگر آمریکایی مقایسه کرده است.

وقتی این نرخ اعلام می شود رادیو و تلویزیون ما این نرخ را اعلام می کند و این کار اشتباه است.  چون یک نرخ

کاملا حسابداری است و مردم نیازی به این نرخ ندارند مگر این که سواد آن را داشته باشند ،لذا : یک عده می گویند که استکبار جهانی و استکبار داخلی ، دلاری را که می توانست ۶۰۰ تومان باشد ، با اعمال نفوذ ۱۶۰۰ تومان می کنند. که این تحلیل غلط است.

عده ای دیگر می گویند که حکومت کاری کرده است که ارز ۶۰۰ تومانی را ۱۶۰۰ تومان می فروشند که این تفکر هم غلط است و کنترل چنین تفکری سخت است.

نرخ ارز بازار خیلی وقت ها سیاستی است.  مثلا اگر بخواهیم از صادرات حمایت کنیم باید نرخ ارز را بالا ببریم و پول ملی را تضعیف کنیم تا از صادرات حمایت شود . اگر بخواهیم که از واردات جلوگیری شود باید پول ملی را تضعیف کنیم.

سوم ، مقیاس ها : مشکل سوم در مقایسه مربوط به مقیاس هاست . یک فیل بار بیشتری نسبت به مورچه بر می دارد ولی نسبت به وزنی که دارد وزنه بردار ضعیف تری نسبت به مورچه است . در مقایسه دو کشور هم ، باید به جمعیت هر دو کشور توجه داشت که با یک دیگر متفاوت هستند.

فقر و ادراک از فقر : چه می شود که رضایتمندی مردم در دو کشور که GDP مساوی دارند فرق می کند؟

علت این است که در ضمن این که در هر دو کشور فقر یکسان است، ادراک از فقر در یکی بیشتر از دیگری است. ما در جمهوری اسلامی ایران مشکل فقر نداریم ، ما توسعه خوبی داشته ایم ، با در نظر گرفتن شاخص های بانک بین المللی پول ما با دادن یارانه ها ، فقر مطلق در کشور نداریم ولی ادراک از فقر داریم.

مثلا شخصی می گوید که قیمت گوشت خیلی نسبت به قبل بیشتر شده است ، ولی همین شخص نسبت به پدرش گوشت بیشتری می خورد در حالی که پدر او این قدر ناله و زاری نمی کرده است.

نوروز امسال نسبت به سال قبل ۴۰ درصد مسافرت ها بالا رفته است . این نشان دهنده افزایش رفاه مردم است، ولی در عین حال ادراک از فقر افزایش یافته است.

یا ممکن است شخصی بگوید : چرا این قدر گوجه گران شده است؟ شخصی که چنین می گوید توجه نمی کند که الان فصل گوجه نیست و لذا گوجه گران است و بر خلاف خودش که در این فصل گوجه می خورده است پدرش در این فصل گوجه نمی خورده.

پس در کشور ما فقر کاهش یافته است ولی ادراک فقر به خصوص در میان قشر متوسط بالا رفته است. لذا یکی از

سیاست های ما در جمهوری اسلامی ایران باید این باشد که ادراک اقتصادی مردم را اصلاح کنیم.

مشکل مقایسه زمانی :

مشکل مقایسه زمانی یعنی مشکل مربوط به مقایسه GDP طی دو سال متفاوت . مثلا اگر امسال ۲۰ هزار ریال GDP داشته باشیم و همین مقدار ۴ سال پیش ۱۰ هزار تا باشد ، آیا می توان گفت که تولید ملی دو برابر شده است؟ به یک معنی بله ، از آن جهت که ظاهرا تولید دو برابر شده است ولی به معنای واقعی نمی توان این ادعا را مطرح کرد چون  GDPرا بر مبنای ارزش های پولی حساب می کنیم و ارزش های پولی با قیمت ها سنجیده می شود و قیمت ها در طی این ۴ سال با تورم همراه بوده است. یعنی اگر قیمت ها صد در صد افزایش پیدا کرده باشند همان مقدار کالایی که الان قیمتش ۲۰ هزار ریال است ، چهار سال پیش قیمتی معادل ۱۰هزار ریال داشته است و لذا طی این ۴ سال رشد واقعیGDP  نداشته ایم و اگر ۸۰ درصد افزایش قیمت داشته باشیم رشد اقتصادی ما با فرضی که مطرح کردیم ، ۲۰ درصد خواهد بود . لذا به GDP در صورتی که تورم آن کم نشده باشد ، GDP اسمی و در صورتی که تورم آن کسر شده باشد GDP  واقعی می گویند و GDP واقعی یعنی GDP اسمی منهای تورم.  روش حذف تورم هم این است که برای مقایسهGDP  طی دو سال متفاوت، قیمت کالا و خدمات را بر مبنای یک سال پایه ی مشخص حساب کنیم . لذا در اقتصاد هر آماری به جز تورم ، که شنیدید حتما سوال کنید که این آمار اسمی است یا واقعی؟

برگرفته از جلسات اقتصاد مقاومتی دکتر پیغامی