رفتار ما در مسائل سیاسی

2b551ce1291b7fe32d649c652b6393d5_L

در دین مبین اسلام تشکیل نظام اسلامی از ضروریات است و حاکمان در مقابل مردم و مردم در مقابل زمامداران و مسایل جاری و سیاسی حکومت دارای وظایفی هستند. در این نوشتار به گوشه ای از تکالیف مردم در برابر جریانات و مسائل سیاسی در حکومت اسلامی اشاره می‌کنیم.

تشکیل نظام اسلامی از ضروریات دین اسلام و مذهب تشیع است، چرا که بدون حکومت اسلامی، اجرای احکام اسلامی در امور سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، امنیتی، نظامی و حتی امور فردی و مذهبی مسلمانان معطل و مختل خواهد شد. پس از تشکیل حکومت، چنان که حاکمان وکارگزاران اسلامی در برابر مردم وظایفی دارند، مردم نیز در مقابل حکومت و حاکمان اسلامی وظایف و تکالیفی دارند. از وظایف مردم در مقابل حکومت می توان به وفاداری به نظام اسلامی اشاره کرد. یاری و وفاداری از جمله حقوق حاکم عادل بر توده مردم است. امیر مومنان سلام ا… علیه در خطبه ای با بر شمردن این حقوق و وظایف می فرماید: ای مردم! اما حقی که من بر عهده شما دارم وفاداری به بیعتی است که با من داشته اید.

از دیگر وظایف و عناصر محوری و مهم حفظ نظام اسلامی، یاری کردن حاکمان و همچنین دعا برای سربلندی حاکمان است. امیر مومنان (ع) می فرمایند:… از دیگر وظایف شما در برابر من این است که چون شما را برای کاری فراخوانم اجابت کرده، از دستورهای من پیروی کنید. وظیفه دیگر مردم، مشارکت سیاسی است. این امر با حضور همه جانبه مردم در اداره امور که ثمره آن رشد و تعالی حکومت اسلامی است صورت می پذیرد. امیر مؤمنان (ع) می فرماید: یکی از حقوق من بر شما این است که [با حضور خالصانه و همه جانبه خود در اداره امور] در آشکار و نهان خیرخواه و دلسوز من باشید.

بر مسلمانان لازم است برای تعیین سرنوشت اجتماعی خود، مشارکت سیاسی داشته باشند و در اموری چون انتخابات برای برگزیدن افراد صالح، باتقوا و کاردان برای اداره امور جامعه و کشور بی تفاوت نباشند چرا که بی تفاوتی در این امور مهم، به حاکمیت اشرار و بدان و کم رنگ شدن ارزش های دینی و رواج ظلم و فساد خواهد انجامید. رسول خدا(ص) فرمود: هرگاه کارگزاران شما اشرار و ثروتمندانتان بخیل باشند و امور زندگیتان با شورا و مشورت سامان نگیرد، درون زمین(مردن) برای شما برتر از زندگی بر روی زمین است.

امیر مومنان علی(ع) درباره تاثیر مشارکت مردم می فرماید: اگر انبوه آن جماعت نبود، یا گرد آمدن یاران حجت را بر من تمام نمی کرد… زمام (حکومت) را بر گردنش می افکندم (حکومت را نمی پذیرفتم).

از دیگر وظایف مردم مشورت دهی به حاکمان است. مشورت دهی به حاکمان اسلامی می تواند از ابعاد مشارکت سیاسی در عرصه های اجتماعی باشد. حضرت علی(ع) می فرماید: از گفتن حق و مشورت عادلانه خوددرای نکنید، زیرا من در نظر خود از اشتباه ایمن باشم، جز آنکه خدا مرا از نفسم کفایت و حفظ کند.

یکی دیگر از تکالیف مردم در حکومت، همکاری اطلاعاتی است؛ بدین نحو که مردم در موارد خاص و حساس باید در رساندن اطلاعات مهم به حکومت کوشا باشند. از دیگر وظایف مردم در باب کمک به تعالی حکومت اسلامی، اعراض از حاکمان باطل و طاغوت ‌است. در فرهنگ اسلامی دوری از خدای سبحان، تخطی از راه اهل بیت پیامبر (ص) و انحراف از صراط مستقیم است و هرگونه حکومتی که به اجازه اهل بیت (ع) نباشد و به نیابت از آنان نینجامد ، طاغوت معرفی شده است ، بنابراین تبعیت از آن حکومت ، پیروی از طاغوت و مایۀ گمراهی است.

از وظایف مردم در برابر حکومت و نیز در فتنه های سیاسی، حمایت از حکومت اسلامی و قیام در برابر ظلم است. شایسته است مسلمان ضد ستم قیام کند و این از مهمترین آموزه های دینی به شمار می آید و قیام حضرت امام حسین(ع) در برابر ظلم امویان از نمونه های بارز آن است. آن حضرت در این باره می فرمایند: آیا نمی بینید که به حق عمل نمی شود و از باطل خودداری نمی گردد؟ در چنین شرایطی سزاوار است که مومن از جانش بگذرد و به دیدار پروردگارش بشتابد.

همکاری با ظالمان و طاغوتیان برای مسلمانان روا نیست، حتی اگر ستمگر در کاری به ظاهر عبادی مانند ساختن مسجد وارد شود. در این گونه کارها هم از هرگونه همدستی با ستمگران باید پرهیز کرد. امام صادق(ع) فرمود آنان (ستمگران) را در ساختن مسجد کمک نکنید.

همچنین مسلمانان باید در برابر قانون اسلامی خاضع باشند، هر چند اجرای آن به ظاهر، به زیان او باشد که البته در واقع و با نگاه عمومی به جامعه، به سود او و همگان است، از این رو رسول خدا فرمود: حدی(قانونی) که در زمین جاری می شود موثر تر از شصت سال عبادت است.

از دیگر وظایف مردم زیرکی و آگاهی در مسایل سیاسی است. حضرت علی(ع) در این مورد جمله معروفی دارند که می فرمایند:« کن فی الفتنه کابن اللبون-  لا ظهر فیرکب و لا ضرع فیحلب» در فتنه‏ها، چونان شتر دو ساله باش، نه پشتى دارد که سوارى دهد، و نه پستانى تا او را بدوشند.

امید است که با بهره گیری از فرامین اهل بیت(ع)، بر سطح آگاهی سیاسی و بصیرت خود بیافزاییم تا در راه رسیدن به جامعه ی مهدوی و رشد و تعالی حکومت اسلامی و شناخت عرصه های سیاسی و عملکرد مناسب در آن ها موثر باشیم.