حفظ تن و حرمت اضرار به نفس

da5a2f8be62b9e70b88e8e9acca66a7b_L

امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید: ارزش دو چیز را نشناسد مگر کسی که آن ها را از دست داده باشد: جوانی و عافیت.

 سلامتی و عافیت مقدمه تمام عبادات

همه ما می دانیم انسان آفریده شده است تا در دنیا با درست زندگی کردن ارزش پیدا کند و با عبودیت به قرب الهی نائل گردد؛ نماز و روزه و تمام اعمال عبادی نیز وجود دارند تا انسان را به همین هدف نزدیک و نزدیک تر کند. اما آنچه در این میان اهمیت دارد توجه به این نکته است که طی تمام مراحل بندگی تنها و تنها با همین جان و جسم ظاهری میسور و ممکن است و چنانچه جسم و جثه به قدری ضعیف و نحیف و ناتوان باشد که او را از امور روزانه بازدارد، بی تردید وی را از انجام فرائض و آنچه موظف به انجام آن است، خواهد انداخت. انسانی را تصور کنید که به سلامت جسم خود اهمیتی نمی دهد و بی محابا اقدام به انجام اعمالی خطرناک می کند که در نتیجه آن دچار نقص عضو و یا جراحتی سنگین می گردد و از درد آن بی تاب می گردد و زندگی بر چشمان وی تیره و تار؛ آیا چنین فردی هرگز می تواند به سهولت حواس و فکر و ذهن خود را جمع کند و به طی طریق مرحله مرحله قرب الهی نظر داشته باشد و اصلا آیا می تواند اعمال اولیه دینی را جامه عمل بپوشاند و به قیام و قعود پردازد. اینجاست و به این علت است که توجه به بدن و حفظ آن و مصون نگه داشتن آن از بلاها و بیماری ها و… تا این اندازه اهمیت پیدا می کند و در آیات و روایات نیز به آن اشاره شده است. در دین مبین اسلام به جسم و جان و بدن به مثابه امانت نگاه می شود که انسان می بایست از این امانت خدادادی به خوبی محافظت کند و حق ندارد بگوید که بدن خودم هست و هر کار که بخواهم میتوانم انجام دهم. روز قیامت درباره آن از آدم سؤال می شود.

در زبان فارسی جملات و ضرب المثل های شناخته شده ای راجع به همین مطلب سلامتی و عافیت داریم؛ زیاد شنیده ایم که: «عقل سالم در بدن سالم است» و یا «پیشگیری بهتر از درمان است» و امثال آن. این مفهوم و مفاهیم از این دست را به خوبی در روایات نیز می بینیم. به عنوان نمونه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم به جناب ابوذر چنین می فرماید: «ای ابوذر! سلامتی پیش از بیماری را دریاب و از آن برای زمان بیماری بهره بگیر.» و یا امیرالمؤمنین علی علیه السلام می فرماید: ارزش دو چیز را نشناسد مگر کسی که آن ها را از دست داده باشد: جوانی و عافیت.

عوامل سلامتی

حال که مختصری در باب اهمیت عافیت در طریق بندگی دانستیم، بهتر است با اسباب و عواملی که آن تندرستی و سلامت جسم در سایه آن حاصل می شود نیز آشنا شویم. از مجموع روایات در این زمینه، به چند عامل مهم که رعایت آن بر همگان لازم است، بر می خوریم که عبارتند از:

۱- کنترل غذاخوردن و رعایت بهداشت: این عامل شاید به ذهن شما خواننده عزیز هم رسیده باشد. اما جالب است بدانید که اسلام برای هر مرحله از خوردن غذا دستور دارد؛ به عنوان نمونه اینکه غذا پاکیزه باشد، به خوبی جویده شود، قبل از سیرشدن دست از غذا بکشید و… بسیاری از آلام و بیماری ها بخاطر همین پرخوری است. امام رضا علیه السلام می فرماید: «اگر مردم کم غذا بخورند بدن هایشان اعتدال و استواری یابد.»

۲- سفر: در اهمیت این عامل اکتفا می کنیم به این سخن از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که فرمودند: مسافرت کنید تا تندرست باشید.

۳- شب زنده داری: شاید این پرسش به ذهن بیاید خب مستلزم شب زنده داری خواب اندک است و این خود علت و دلیل بیماری می تواند باشد و چطور خود، یکی از عوامل سلامتی است؛ اما چنین نیست و اتفاقا شب زنده داری سبب می گردد که انسان خواب بی رویه نداشته باشد و خواب خود را بیش از پیش تنظیم کند.

۴- سکوت: امیرالمؤمنین علی علیه السلام فرمودند: سکوت مایه راحتی و آرامش است.

۵- استراحت بدن: چنانچه بدن استراحت نکند، قوت خود را از دست می دهد و به تدریج ناتوان می گردد. طبق روایات هر عضوی از بدن انسان نیاز به استراحت دارد و استراحت ندادن به آن جز در موارد ضروری، حرام شرعی است.

۶- پرهیز از آسیب رساندن به بدن: یکی از موارد شایع آسیب رساندن به بدن این است که انسان به بیماری مبتلا گردد اما به پزشک مراجعه نکند و این یبماری هر روز شدیدتر شده و آسیب های بیشتری را سبب شود.

۷- پیشگیری از بیماری ها: شاید شاه بیت تمام عوامل سلامتی همین پیشگیری از بیماری باشد. باز به عنوان نمونه به مصادیقی در روایات اشاره می کنیم: با دست چرب و آلوده نخوابیدن، کم خوری، پوشاندن تن از سرمای پاییز، کوتاه کردن ناخن در هر جمعه، ریختن آب سرد بر پاها به هنگام خروج از حمام و ده ها دستور دیگر که همگی منجر به سلامتی و عافیت می گردد.

البته این را هم توجه کنیم از آن جا که دین اسلام دین کاملی است برای افراد مختلف با شرایط گوناگون دستورات متفاوتی دارد؛ درست مثل یک پزشکش که متناسب با سن، جنسیت و نوع بیماری مراجع نسخه اش فرق دارد.

و در آخر خوانندگان عزیز این را هم بدانید و بدانیم که همچنانکه بیماری جسم و تن را می آزارد و رفته رفته او را ناتوان میسازد، گناه و معصیت و نافرمانی خداوند رحیم هم روح را…