صله رحم شانه به شانه تقوای الهی در سیر الی الله

87e6e3ab5b5ac79f45a46cd7037647c3_L

امام رضا علیه آلاف التحیه و الثّناء می فرمایند: خدا تقوای الهی را با صله رحم همراه ساخت، پس هر کس صله رحم نکند تقوای الهی ندارد؛ در نتیجه دیگر اعمال نیکش پذیرفته نیست.

غایت هر مؤمن و مسلمانی در حیات چند روزه در این دنیا، رسیدن به قرب الهی و کمال این نزدیکی است که البته جز با عبودیت و بندگی حاصل نمی شود و اساسا هدف پروردگار عالمیان هم از خلقت کائنات و موجودات همین بوده است. تا آنجا که ذات باری تعالی در قرآن کریم در آیه شریفه ۵۶ سوره مبارکه ذاریات صریحا به این مساله اشاره می کند و چنین بیان می دارد که: «مَا خَلَقتُ الجِنَّ وَ الاِنسَ اِلَّا لِیَعبُدوُنِ». همچنین می بینیم اولیاءالله هم که به اعلی درجه از قرب و ایمان رسیده اند، به این بندگی خود مباهات می کنند و به سایرین فخر می فروشند. امیرمؤمنان علی علیه السلام در مناجات خویش در خطاب به ذات اقدس ربوبیت می فرمودند: «الهی کَفی بِی عِزَّا اَن أکونَ لَکَ عَبداً وَ کَفی بِی فَخراً أن تَکونَ لِی ربَّا» یعنی خداوندا! همین عزت و شرافت مرا بس که بنده تو هستم و اینکه تو پروردگار من هستی مرا کفایت می کند.

اما یک سؤال این میان می ماند… اینکه رسیدن به قرب حضرت حق جلّ إسمه و عظم شأنه چگونه حاصل می شود؟ از چه راه و طریقی می توان به بندگی و عبودیتی که برای آن از اصل آفریده شده ایم، نائل آمد؟ آیا راه میانبری هم وجود دارد؟! آن چیست؟
تقوا. آری تقوا، نه تنها اساس و بنیاد پاسخ سؤالات مورد نظر است، بلکه توجه به این مفهوم و این مهم پاسخ تمام نیازها و حوائج مادی و معنوی انسان در دنیا و آخرت است و شیعه باتقوا را خود خداوند است که سرپرستی می کند و از منابع غیبش روزی می رساند. خداوند متعال در جای جای قرآن کریم دستور به رعایت تقوا داده است که از روی مهر و رأفت بی حد و اندازه اش است؛ چرا که بندگان با رعایت تقواست که به قرب الهی نائل می شوند و بنده ای هم که به قرب رسید و به کمال رسید، هیچ مشکلی در دو سرا، دنیای فانی و آخرت باقی نخواهد داشت. از همین روست که نه فقط شیعیان که تمام مسلمین آزاده جهان اسلام مولای متقیان، امیرالمؤمنین را الگوی عملی حیات خود قرار داده اند و کوشش می کنند که در این مسیر ثابت قدم بمانند. اما این مسیر همچون سایر مسیرها عوامل و موانعی دارد و سالک ساعی برای نیل به هدفش که همان به دست آوردن رضایت و خشنودی خداوند است، تمام تلاشش را می کند تا موانع را برطرف سازد و عوامل را یک یک به کار گیرد. عوامل تقوا بسیار بیشتر از موانع آن است و گویی خداوند به هر بهانه ای پیش پای بنده اش راه و طریق قرار داده است تا او در این مسیر گام بردارد و به پیش رود و به تعالی برسد. یکی از این عوامل اقامه نماز است؛ عامل دیگر روزه گرفتن، زکات دادن و انفاق کردن و سایر انجام واجبات و ترک محرمات و تمام عبادت ها و مناسک و فضائل اخلاقی که سراغ داریم، همه و همه الطاف خداوند به ماست که به طرق مختلف و به قول معروف با ترفندهای گوناگون، ما را در این مسیر که همانا قرب الهی است وارد سازد و به کمک گرفتن ما از تقوا، ما را به پیش برد؛ الحمدلله الذی هدانا لهذا و ما کنا لنهتدی لولا أن هدانا الله…

حال که اهمیت تقوا را در حد بضاعت خود فهمیدیم و عوامل آن را یادآور شدیم، می بایست موانع و چاه های بر سر راه را نیز به خوبی بشناسیم. این یادداشت بهانه ای است تا یکی از مانع های جدی و خطرناک بر سر راه تقوا را بشناسیم و با شناخت آثار سوء و مخرب آن خود را از این رهگذر مصون بداریم.

بدون هیچ مقدمه شما را دعوت می کنم به کلامی گهربار از حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام ؛ امام رضا علیه آلاف التحیه و الثّناء می فرمایند: خدا تقوای الهی را با صله رحم همراه ساخت، پس هر کس صله رحم نکند تقوای الهی ندارد؛ در نتیجه دیگر اعمال نیکش پذیرفته نیست.

صله رحم واجب الهی و (نقطه مقابل آن) قطع رحم یک گناه کبیره

صله رحم نزد خدای سبحان چنان اهمیت دارد که آن را از جهت پاداش، سریع ترین عبادت قرار داده و افزون بر پاداش اخروی، پاداش دنیوی و زودهنگام برای آن مقرر داشته است؛ چرا که قطع ارتباط با خویشاوندان نوعی پیمان شکنی با خداوند متعال است و خداوند قاطع رحم را در سه جای قرآن کریم حتی مورد لعن و نفرین قرار داده است. مؤمن عابد که تمام هم و غم او رسیدن به مقام رضا می باشد، به علل واهی این دنیایی و برای کسب رضایت مخلوقات، خشنودی خالق را رها نمی کند و حتی اگر دیگران با وی قطع رحم کنند، او چنین نمی کند و به این گناه کبیره دامن نمی زند و در پی وصل خواهد بود؛ اگرچه با یک سرزدن مختصر به والدین و عشیره و… یا حتی یک تماس تلفنی در دنیای کنونی که عصر ارتباطات نام گرفته است.

آثار صله و قطع رحم

قبل از متذکر شدن آثار، لازم است این را بدانیم که فرقی نمی کند واصل رحم یا قاطع رحم مسلمان باشد و دین اسلام را دین برتر بداند یا دین و آیینی غیر از اسلام را و به تعبیر دقیق تر، صله رحم و منع از قطع رحم دستوری جهانی و برای نوع بشر و انسان است و طبعا آثار آن نیز متوجه همه انسانهاست. آثار صله رحم به طور اشاره وار عبارتند از: تأخیر مرگ و اجل، گسترش رزق و روزی، دوست خداوند! قرار گرفتن، دخول در بهشت، پاکی اعمال، دفع بلا، آسانی حساب و کتاب، آبادی شهرها و… نقطه مقابل این آثار دقیقا آثار سوء قطع رحم است که اشاره وار عبارتند از: پیامدهای سخت و دشواری در دنیا و آخرت، مورد پذیرش قرار نگرفتن سایر عبادت ها، کاهش عمر، وارد شدن به عمیق ترین گودی آتش و…

شیوه های مختلف صله رحم

ترک آزار خویشاوندان، سلام و تکریم، اطعام و غذا دادن، عیادت از بیمار، شرکت در مراسم عزا، زیارت و دیدار، هدیه دادن، تأمین نیازهای آنان قبل و پیش از دیگران.

حال که در مورد این واجب علم پیدا کردیم از خداوند متعال می خواهیم تا ما را در صله رحم(والدین خصوصا مادر، برادران و خواهران، عشیره که عبارتند از: عموها، عمه ها، دایی ها، خاله ها و…) بیش از پیش موفق گرداند.

بر اساس کتاب مفاتیح الحیات