پوشش و لباس، بستری برای انتقال تفکر و شیوه زندگی

ec6d7c55be779f1a762db0dddd79069d_Lرا نمی‌شناسند و برای اولین بار ما را می‌بیند، بر مبنای ظاهر ما شکل می‌گیرد و این ذهنیت اولیه شکل‌گرفته بر ادامه رابطه نیز تأثیر بسیاری دارد، شاید این مسأله اهمیت دوچندان پیدا می‌کند.

 این مسأله را باید در کنار تلاش جوان برای دیده شدن و جلب توجه در میان جمع و جامعه دید. جوان برای دیده شدن و متمایز بودن، بر اساس نوع تفکر و وابستگی دینی و آیینی‌ای که دارد، از روش خاصی برای انتخاب پوشش خود استفاده می‌کند. او سعی می‌کند با انتخاب پوشش و لباس، وابستگی خود را به یک دین، آیین و یا تفکر خاص نشان دهد و از طریق آن برای خود یک پایگاه اجتماعی ایجاد کند.

بر همین اساس شاید یکی از مهمترین کارکردهایی که برای پوشش مطرح می‌کنند، بحث کارکرد نمادین آن برای بیان عقیده و ارزش‌هاست. هر پوششی به نوعی نماینده یک تفکر خاص و یک شیوه زندگی است. تقریباً هر آیین و دینی توصیه‌هایی برای پوشش مطرح می‌کند. اگر هم به صورت مستقیم چیزی مطرح نکند، معتقدین به آن طرز تفکر، دین و یا آیین، برای متمایز ساختن خود از دیگران و برای بیان این‌که من این‌گونه می‌اندیشم و زندگی می‌کنم، یک نوع خاص پوشش برای خود طراحی کرده‌اند. به طور مثال هر یک از ادیان یک نماد خاص در پوشش دارند. یکی از مهم‌ترین و بارزترین نمادهای پوشش در اسلام بحث حجاب و به طور ویژه چادر برای زنان است. در دیگر ادیان مثل مسیحیت و یهودیت نیز توصیه‌هایی برای پوشش وجود دارد. مثلاً کلاه خاصی که یهودی‌ها بر سر می‌گذارند.

جدای از ادیان، تفکر و اندیشه‌ها و جریان‌های فرهنگی و سیاسی نیز برای ابراز عقاید خود، از پوشش و لباس بهره‌های فراوانی می‌برند. مثلاً چفیه در طول سال‌های جنگ یک نماد برای تفکر بسیجی بود و در سال‌های پس از جنگ، به خصوص در دهه ۷۰ و برای مقابله با تفکر جریان اصلاحات، به یک نماد برای انقلابی بودن و پایبندی به نظام اسلامی تبدیل شد؛ و یا در فتنه‌ی پس از انتخابات سال ۱۳۸۸، پوشش و لباس به رنگ سبز به عنوان یک نماد برای مخالفت با نظام جمهوری اسلامی معرفی شد.

از سوی دیگر، یکی از دلایل اهمیت یافتن پوشش و لباس، بحث زیبایی‌شناسی است. جوان برای جلب توجه و دیده‌شدن در جامعه تلاش می‌کند تا خود را زیبا نشان دهد. اما آن‌چه باعث تفاوت و تمایز در نوع پوشش‌ها می‌شود، بحث نوع نگاه به زیبایی است که این نوع نگاه نیز، از همان طرز تفکر، دین و آیین نشأت می‌گیرد. این مسأله در طول تاریخ جهان و در میان فرهنگ‌های مختلف با رویکردهای مختلفی مواجه شده است. همین مسأله سبب می‌شود که گاهی برهنگی و نشان دادن اندام بدون هیچ پوششی، زیبایی تلقی شود و گاهی حجاب و پوشیدگی,گاهی لباس تنگ و بدن‌نما زیبایی تلقی شود و گاهی لباس پوشیده و گشاد. همه این‌ها، همان‌طور که قبلاً اشاره شد به طرز تفکر و نگاه دین و آیین بستگی دارد.

به این معنا، پوشش نمادی است برای بیان عقاید. به عبارت دیگر، در ورای هر یک این پوشش‌ها، تفکرات و اندیشه‌هایی نهفته است. خیلی از اوقات نیز این نوع پوشش‌ها در راستای اغراض شخصی یک عده خاص است. یعنی اغراض شخصی افراد، در قالب یک بیان علمی و اندیشه‌ای مطرح می‌شود و بر اساس آن پوششی در جامعه رواج می‌یابد. به عنوان مثال، سرمایه‌داری در غرب برای تضمین فروش و رواج مصرف‌گرایی، تبلیغات خود را با برهنگی زن آمیخته است تا جذابیت لازم را برای کسب سود بیشتر فراهم کند. البته او هیچ‌وقت به این‌صورت این مسأله را مطرح نمی‌کند، ولی هدف نهایی او از برهنگی، سود و منفعت بیشتر مالی است.

یکی از روش‌های مقابله با نظام جمهوری اسلامی نیز از طریق همین مسأله پوشش است. رسانه‌های دشمن در برنامه‌های ماهواره‌ای و اینترنتی، رواج بدحجابی و پوشش‌های مغایر با احکام اسلامی را در دستور کار خود قرار داده‌اند که منجر به اختلاط و مشغول شدن دختر و پسر به یکدیگر شده و این‌گونه، پس از فروپاشی نظام خانواده به عنوان یکی از مهمترین پایگاه‌های نظام اسلامی،حکومت از درون خواهد پوسید. تقریباً همان کاری که کلیسا برای مقابله با مسلمانان در اندلس کرد و به نتیجه هم رسید. نوع پوشش خاص که منجر به خودنمایی زنان با استفاده از جذابیت‌های جنسی می‌شود، مشغولیت به خصوص جوانان به هوس‌ها را به دنبال دارد. این‌گونه تمام سرمایه نظام اسلامی که جوانان باشند، چه دختر و چه پسر از دست خواهند رفت و نسل آینده این نظام اسلامی یک نسل واداده و بی‌اعتقاد به مبانی آن خواهند شد.

البته غربی‌ها و دشمنان نظام اسلامی نیز این‌گونه این مسائل را مطرح نمی‌کنند. آن‌ها می‌گویند که ما پیشرفت کرده‌ایم و از شما جلوتر هستیم. دوست داریم شما هم مثل ما بشوید. خودشان را در لباس دوست نشان می‌دهند. می‌گویند شما هم اگر بخواهید پیشرفت کنید باید مثل ما لباس بپوشید. پیشرفت را در لباس خلاصه می‌کنند و مردم هم تبعیت می‌کنند. بعد از سال‌ها خواهند فهمید که هم فرهنگ و دین و سبک زندگی اصیل خود را از دست داده‌اند و پیشرفت هم نکرده‌اند. در همین مسأله رهبر معظم انقلاب می‌فرمایند:

«یک روز به جامعه‌ى ما این‌جور تفهیم کرده بودند که راه پیشرفت این است که ما از غربى‌ها تقلید کنیم؛ آن هم نه تقلید در دانش‌آموزى و دانش‌اندوزى، تقلید در ظواهر؛ زن‌های‌مان بى‌حجاب بشوند؛ مردهای‌مان کلاه فلان جور و لباس فلان جور بپوشند. می‌دانید در کشور ما، دوره‌اى بر مردم ما گذشت که گذاشتنِ یک کلاه مخصوص به نام کلاهْ پهلوى اجبارى شد و اگر کسى این کلاه را بر سر نمی‌گذاشت، مجرم شمرده می‌شد! بعد یک قدم جلوتر رفتند، گفتند یا کلاه پهلوى یا شاپو؛ چون غربى‌ها – اروپائى‌ها – این لباس را می‌پوشند. انواع و اقسام لباس‌هائى که در داخل کشور – لباس‌هاى محلى – پوشیده می‌شد، همه منسوخ و ممنوع شد؛ براى این‌که لباس متحدالشکلِ از غرب آمده، پوشانده بشود. براى چى؟ براى پیشرفت! پیشرفت کشور را در این دانستند که مردم ما کت و شلوار بپوشند، کروات ببندند، زن‌هاى ما بى‌حجاب حرکت بکنند؛ رسوم و عادات غربى را یاد بگیرند. ببینید چقدر خسارتبار است براى یک کشور؛ چقدر مایه‌ى شرمندگى است، وقتى انسان فکر بکند. آن روز نه فقط شرمنده نمی‌شدند، افتخار هم می‌کردند، با صداى بلند هم این را فریاد می‌کردند. این، بیراهه است. نسخه‌ى پیشرفت، نسخه‌ى غلط؛ بی‌راهه. اصول براى این است که این اشتباهات پیش نیاید.»۱

از همین روست که باید پوشش خود را متناسب با دین و آیین خود بپوشیم. هر پوشش نماد یک تفکر خاص است و شیوه زندگی متناسب با خودش را در پی دارد. برای نظام اسلامی نیز باید نسخه‌ای اسلامی برای پوشش داشته باشیم. در اسلام نیز توصیه‌هایی برای پوشش، هم برای زنان و هم برای مردان شده است. باید این‌ها را در پوشش و لباس خود به عنوان بستری برای انتقال دین، فرهنگ و اندیشه خود لحاظ کنیم. باشد که پوشش و ظاهر ما زینتی باشد برای دین و جلب دیگران به اسلام؛ إن‌شاءالله

پی‌نوشت:

  1. بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار با جوانان؛ ۰۷/۰۷/۱۳۸۷٫