جایگاه اینترنت و تاثیر آن بر جامعه

45a827496a0a9e507735bf02f1278469_L

اینترنت از جمله ابزارهای رسانه ای نوین است که موجب انتقال اطلاعات، ایده ها و افکار می گردد که می تواند افکار مثبت یا منفی را الغا کند؛ جدای از آن نقش اینترنت در زندگی روزمره افراد نیز مورد توجه است.

خانواده پایه بنیادین اجتماع و سلول سازنده زندگی انسان و خشت بنای جامعه و کانون اصلی حفظ سنت ها، هنجارها و ارزش های اجتماعی است. با ورود تکنولوژی و وسایل ارتباط جمعی در خانواده ها، ارزشهای اجتماعی خانواده ها تحت تأثیر قرار گرفته و موجب شده تا شاهد تغییراتی در آن و جامعه باشیم. رسانه‌های نوین به بخشی جدایی ناپذیر و بدیهی از زندگی روزمره بدل شده‌ اند ، به‌گونه‌ای که شاید بتوان‌ گفت انجام امور بدون آن ‌ها میسر نیست. در باب تعریف رسانه نیز می توان گفت : «رسانه وسیله ای است برای نقل و انتقال اطلاعات ، ایده ها و افکار افراد یا جامعه» این نقل و انتقال اطلاعات ، ایده ها و افکار از طرق مختلفی چون تلویزیون ، رادیو ، اینترنت ، رادیو ، عکس ، سینما ، کتاب ، روزنامه و غیره انجام می پذیرد . این ابزار از آن روی که کارکردی نسبی و غیر مطلق دارند ، می توانند مفاهیم ، اطلاعات و افکار مثبت و یا حتی منفی ای را به مخاطبان خود القا کنند. به عبارت دیگر هم می توانند در جهت رشد و تعالی جامعه مثمر ثمر باشند و هم در راستای پسرفت و انحطاط آن تأثیر گذار باشند. از جمله این وسایل، دسترسی آسان به اینترنت می باشد. اینترنت علاوه بر نقاط قوت، امروزه دارای نقاط ضعفی هم هست.

اگر بخواهیم  اینترنت را مورد بررسی قرار دهیم ، در می یابیم که از زمانی که اینترنت و ابزار و وسایل مربوط به آن در بین افراد جامعه شایع شد ورواج پیدا کرد ، تا حدود زیادی بخشی از زندگی مردم را به خود اختصاص داد ، تا جایی که در بعضی موارد به عنوان عضوی از زندگی شناخته شده و ممکن است زندگی بدون آن ممکن نباشد ! برای مثال در خانواده ممکن است یکی از اعضا وقت خود را با اینترنت سپری کند ، و با دیگر اعضا کاری نداشته باشد، در چنین شرایطی علقه و رابطه بین این اعضا به حداقل رسیده و روابط متزلزلی حاکم خواهد شد . البته لزوما ما در مقام نقد و انتقاد از اینترنت بر نیامده ایم بلکه در موارد متعددی نیز می توان در جهت مثبت و اثرات مفیدی که بر زندگی و سبک مربوط به آن می گذارد، سخن به میان آوریم .

به طور کل در برابر وسایل ارتباطی نو ظهور و اینترنت ، عکس العمل های متفاوتی از طرف افراد جامعه و خانواده ها بروز پیدا می کند.

 افرادی که نسبت به گسترش فناوری ‌های نوین در ابعاد گوناگون زندگی روزمره –به دور از هرگونه انتقاد- خوشبین‌ هستند ، فرصت‌ های جدیدی را برای مشارکت اجتماعی ، خلاقیت ، خود ابرازی ، گسترش فوق العاده ی دانش و غیره پیش‌بینی می‌کنند . از نظر این گروه أشکال جدید فناوری ‌های اطلاعاتی و ارتباطی با همه ی جنبه ‌های‌ جامعه ، از خانه گرفته تا کار ، از آموزش تا اوقات فراغت ، از شهروندی گرفته تا مصرف‌گرایی و از سطح محلی تا جهانی در ارتباط هستند و روی آن ها تاثیر می گذارند و استفاده از آن ها موجب پیشرفت و ترقی می گردد .

ایرادی که به این طرز تفکر وارد می آید آن است که نگاه کاملاً مثبت و بی قید و شرط به وسایل ارتباطی و اینترنت، موجب بازکردن دروازه به روی تهاجم فرهنگی و تغییر ایده ها، افکار و ارزش ها و به تبع از هم گسیختگی فرهنگی و اجتماعی و موجب سست شدن بنیان خانواده می گردد.

در مقابل عده ای دیگر هستند که به این ابزار و وسایل ارتباطی و اینترنت –به دور از هرگونه خوشبینی- نگاهی کاملاً بدبینانه داشته و وجود آن ها را به طور مطلق منفی می انگارند . استدلال این دسته از افراد از یک سو به شکل و از سوی دیگر به محتوا ایراد وارد می آورند . از منظر اینان وسایل ارتباطی نوظهور ، فرصت تعاملات اجتماعی رو در رو و حضوری را گرفته و مانع از ارتباطات مستقیم می گردد . از طرف دیگر مجال حضور قلبی و روانی در جمع خانواده و دوستان از بین رفته و تنها به حضور فیزیکی خلاصه می گردد . از دیگر منظر این ابزار می توانند هر نوع محتوایی را به صورت شخصی و کاملا خصوصی در اختیار فرد قرار دهند و وی را از جریان جامعه خارج سازند .

به این نگاه نیز اشکالاتی وارد است؛ از آن دست می توان به فاصله و جدایی از جامعه، عقب افتادن از مسیر رشد و پیشرفت، فاصله گرفتن از جریان اخبار و اطلاعات و امثالهم اشاره کرد.

رویکردی که می تواند صحیح باشد و از طرفی به رشد و پیشرفت جامعه و از طرف دیگر به مصون ماندن آن از تهاجم فرهنگی کمک نماید، نگاه نسبی و همراه با کنترل به اینترنت است؛ به این معنی که استفاده از اینترنت می تواند موجب رشد و پیشرفت و قرار گرفتن در جریان اخبار و اطلاعات باشد به شرطی که بهره گیری از آن همراه با برنامه ریزی، کنترل زمان استفاده، کنترل محتوا و غیره باشد. در این صورت است که می توان از جنبه مثبتِ وسایل ارتباطی نوین و اینترنت استفاده کرد و در عین حال از نقاط منفی آن در امان ماند.

 مآلاً نکته ای که قابل توجه و غیر قابل اغماض است این است که به طور قطع و یقین ، اینترنت و ابزار مربوط به آن بر شیوه و سبک زندگی ما اثرات فراوانی گذاشته که این اثرات بر تعاملات اجتماعی ما نیز تاثیرگذار است و نکته ای که واضح و مبرهن است ، تاثیر گذاری این ابزار بر شکل و محتوای سبک زندگی است که بسته به نوع استفاده می توان از آن استفاده مفید و یا استفاده سوء کرد .

امید است که با بررسی دقیق ، سره را از ناسره تشخیص داده و در مقام تبیین منصفانه اثرات منفی و مثبت اینترنت برآییم تا از این ابزار به نحو احسن و در جهت پیشرفت و تعالی افراد، خانواده و جامعه بهره جوییم.