اینجا میدان مبارزه است؛ مسلّح وارد شوید! (۲)

93d91a0d9ac8604d953724b139da547a_L

یادداشتی پیرامون فرصت ها و تهدیدهای شبکه اینترنت و فضای مجازی

« عزیزان من ! سقف معرفت خودتان را ، سایتهاى سیاسى و اوراق روزنامه‌ها و پرسه زدن در سایتهاى گوناگون قرار ندهید ؛ سقف معرفت شما اینها نیست . »

 وقتی ارتباطات گسترده و متنوع شد طبیعتاً یکی از بهترین بسترها برای انتقال پیام انقلاب اسلامی به همه نقاط جهان فراهم شده است. بستری که از هزینه کم و سرعت و ظرفیت بالایی برخوردار است. ما می‌توانیم حرف خود، حرف اسلام و حرف انقلاب را همان‌طور که خودمان می‌خواهیم و با عبور از همه مرزهای زمانی و مکانی موجود به تک‌تک افرادی که تشنه شنیدن این معارف هستند برسانیم.

یادم نمی‌رود که طلبه‌ای که در ایتالیا تبلیغ می‌کرد، از نبود کتاب و دیگر منابع برای تازه مسلمان‌ها برای‌مان می‌گفت و این‌که برای آوردن یک سخنران باید تا آلمان بروند. و یا زمانی را که افرادی در همین کشورهای اروپایی و آمریکایی مسلمان می‌شدند، ولی حتی قرآن را هم به سختی تهیه می‌کردند. اما حال با ظهور این پدیده جدید به بیشتر منابع دینی دسترسی دارند و از مباحث روز بهره‌مند می‌گردند و حتی می‌توانند با عالمان دیگر مناطق جهان به صورت زنده و تصویری ارتباط برقرار کرده و از آن‌ها استفاده کنند.

حال با این پدیده جدید ساخته خود غربی‌ها می‌توانیم تمام این رسانه ها را دور بزنیم و چهره اسلام را آن‌گونه که هست تصویر کنیم. اما نباید فراموش کرد که کنترل این فضا در دست دشمنان ماست. طبیعی است که در این انتقال پیام اختلال ایجاد کنند و محتوای ما را با سانسور و فیلتر مواجه کنند.

از طرفی همین قابلیت می‌تواند علیه ما نیز استفاده شود. درست است که ما می‌توانیم با استفاده از این فضا، پیام خود را منتقل کنیم، اما نباید فراموش کرد که فضای غالب با مخالفان ماست. یعنی همین بستر جهت تخریب و ایجاد شبهه علیه ما با بیشترین سرعت و کمترین هزینه استفاده می‌شود. یکی از مهمترین ایرادهای مخالفان این پدیده جدید، همین است که این فضا برای کسانی که اعتقادات و مبانی دینی محکمی ندارند که از قضا اکثریت جوامع را نیز شکل می‌دهند، بسیار خطرناک است. چرا که با کوچکترین شبهه‌ای می‌توانند از اعتقادات خود کوتاه بیایند. البته باز هم، همین فرآیند تولید تخریب و شبهه، منجر به تلاش ما برای پاسخگویی و پویایی ما و محکم‌تر شدن اعتقادات در سطح نخبگانی خواهد شد. ولی باید آسیب آن در سطح عامه را نیز در نظر داشت.

هم‌چنین در این فرآیند حذف مرزها و برقراری ارتباط با دیگر مناطق جهان، افراد چیزهایی می‌بینند که تا پیش از این حتی نمی‌توانستند بشوند. در نتیجه نوع نگاه‌ها عوض می‌شود. وقتی عامه مردم با زندگی آمریکایی که تحت عنوان رؤیای آمریکایی توسط رسانه‌های غربی تبلیغ می‌شود، از نزدیک آشنا می‌شوند به صورت جدی اثر می‌پذیرند و سبک زندگی‌شان کاملاً دگرگون خواهد شد. آن‌چه در این فضا تبلیغ ‌می‌شود رویکردهای مادی‌گرایانه است و آن‌چه ما در دین در مورد زندکی دنیایی ترویج می‌کنیم قناعت است و بیشتر توجه‌مان به آخرت است. در اسلام در امور دنیایی توصیه به نگاه به پایین‌تر شده است، اما مدرنیته به دنبال ترویج مصرف‌گرایی و میل به بیشتر و بیشتر است. آن‌چه از فضای مجازی بر می‌آید نگاه به بالاتر در امور دنیایی است. این مسأله در همه امور است: از خانه و ماشین و گوشی خوب گرفته تا حتی زن و دختر بهتر و … . این مسأله به شدت آسیب‌زاست و نارضایتی عمومی را در جامعه به دنبال خواهد داشت.

از طرفی هویت جدید که به ویژه در شبکه‌های اجتماعی دنبال می‌شود، منجر به بروز افکار، اعتقادات و احساساتی خواهد شد که در دنیای واقعی به دلیل محدودیت‌ها قابل ابراز و بیان نیست. این فضا نیز علاوه بر مشکلاتی که دارد، مزایایی نیز دارد. درست است که افراد مخالفت‌های خود را ابراز می‌کنند و یا حتی به دلیل عدم وجود محدودیت‌ها به توهین و مسخره کردن نیز می‌پردازند. اما باز برای ما هم فواید بسیاری دارد. خیلی از مسائل در سطح جامعه قابل طرح و پرداخت نیست. افراد نیز از پرسیدن در این موضوعات اجتناب می‌کنند. مسائلی از قبیل مشکلات جنسی و سوالات پیرامون آن و یا دیگر مسائل مربوط به اسلام و انقلاب که در جهان واقعی از ترس نگاه دیگران خیلی علاقه‌ای به طرح آن‌ها نیست. این مباحث در فضای مجازی قابل طرح و بررسی است. خود این فضای باز به پویایی و محکم شدن اعتقادات افراد کمک بسیاری خواهد کرد. اما آسیب‌های این فضای باز که از حیطه کنترل ما خارج است (البته با فیلترینگ تا حدی قابل کنترل است) در سطح عامه بسیار زیاد است.

همچنین دسترسی به انبوهی از اطلاعات که در بسیاری از موارد قابل اعتماد نیست، مشکلات زیادی را فراهم می‌کند. از جمله اینکه با رواج استفاده از اینترنت به جای کتابخانه‌ها، اطلاعات افراد بسیار گشترده و متنوع ولی از عمق کمی برخوردار است و یک نگاه سطحی و التقاطی به دین را برای استفاده کنندگانی که معارف خود را از این طریق کسب می‌کنند، رقم خواهد زد. این مسأله تا حدی جدی است که رهبر معظم انقلاب در این زمینه به جوانان به عنوان مهم‌ترین استفاده‌کنندگان از این فضا هشدار دادند: «عزیزان من ! سقف معرفت خودتان را ، سایتهاى سیاسى و اوراق روزنامه‌ها و پرسه زدن در سایتهاى گوناگون قرار ندهید ؛ سقف معرفت شما اینها نیست . » (۱ )

از طرفی خیلی از این اطلاعات، اطلاعات باطلی است که از نظر دینی مراجعه به آن‌ها حرام است. از جمله آن‌ها می‌توان به محتواهای جنسی اشاره کرد که یکی از مهمترین ابزارهای دنیای مدرن برای انحراف جوانان و مشغول ساختن آن‌ها به این مسائل به جای پرداخت به مباحث اصلی و ریشه‌ای است که متأسفانه یکی از آمارهای بسیار بالا را در میان انواع محتواهای مورد استفاده توسط مخاطبان به خود اختصاص داده است.

اما همین انبوه اطلاعات نیز برای محتواهای مورد تأیید ما نیز وجود دارد. پایگاه‌های علمی و اعتقادی وسیع، کتابخانه‌ها و … همه و همه در جهت اهداف ما خواهد بود.

فضای مجازی مثل خیلی از پدیده‌های نوی دیگر قابلیت استفاده بالایی دارد. اما قشر متدین و مذهبی معمولاً با نگاه به قسمت منفی آن از فواید بسیارش خود را محروم می‌کند. از طرفی این وضعیتی است که ما داخل آن هستیم و دشمن از آن علیه ما استفاده می‌کند. در میان مردم هم رواج کامل دارد. اگر علاقمندان به اسلام و انقلاب مقدمات لازم را فراهم کنند و وارد این فضا شوند، مطمئناً به لطف خدا توفیقاتی فراوانی نصیب جامعه اسلامی خواهد شد. همانطور که در این چند ساله اخیر و با ورود بیشتر جوانان مؤمن و انقلابی به این فضا، رشد چشمگیری را مشاهده می‌کنیم. و العاقبه للمتقین…

منابع:

۱- بیانات در دیدار دانشجویان، ۱۳۹۱/۰۵/۱۶.