ارتباط غذا با خواب و بیداری/رفع بیخوابی در طب سنتی

8c42edabbb432b8d634ad0a8fb8f91ae_L

اگر به دلایلی، خواب شخص کم شده و بیشتر بیدار باشد (مثلاً به دلیل درگیر شدن در پروژه‌های سنگین کاری یا امتحانات سخت و مهم مانند کنکور و یا به دلیل استرس‌های روحی روانی)، به دلیل متمایل شدن بدن و مغز به سمت گرمی و خشکی در این شرایط، باید غذاهای ذیل را مصرف کند.

ارتباط غذا با خواب و بیداری در طب سنتی
خوابیدن، معادل سکون بدنی- روانی و بیداری، معادل فعالیت بدنی- روانی است، بنابراین انسان هرچه بیشتر بیدار باشد، بدن او بیشتر به سمت گرمی و خشکی میل پیدا می‌کند و رطوبت بدن کاهش می‌یابد. برعکس، هرچه فرد بیشتر بخوابد، رطوبت‌های بدن و همچنین رطوبت مغز بیشتر می‌شود و بدن به سمت سردی گرایش پیدا می‌کند.

اگر به دلایلی، خواب شخص کم شده و بیشتر بیدار باشد (مثلاً به دلیل درگیر شدن در پروژه‌های سنگین کاری یا امتحانات سخت و مهم مانند کنکور و یا به دلیل استرس‌های روحی روانی)، به دلیل متمایل شدن بدن و مغز به سمت گرمی و خشکی در این شرایط، باید:
غذاهای با مزاج گرم و خشک را مصرف نکنند و یا با احتیاط مصرف نمایند. این غذاها عبارت‌اند از:  غذاهای تند با ادویه زیاد (مانند فلفل، زنجفیل و دارچین)، سرخ کردنی‌ها، شوری‌جات، مغزهای پرانرژی (مانند فندق و بادام‌زمینی)، گوشت‌ها و مخصوصاً گوشت پرندگانی چون بلدرچین و سایر مواد گرم و خشک.
از طرف دیگر این افراد باید خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های با مزاج تا حدودی سرد و رطوبتی مصرف کنند. مثلاً نوشیدن چای دارچین یا چای زعفران برای آن‌ها مناسب نیست.
کاهو برای این افراد مفید است (سرد و تر و خواب‌آور است). مصرف آب و میوه‌جات و سبزیجات حاوی رطوبت بیشتر (مانند هلو، شلیل، آلو، هندوانه، خیارهای بزرگ با رطوبت بیشتر)، طعم‌های ترش و ملس مانند آلبالو و همچنین لبنیات مانند ماست و دوغ برای این افراد مفید است، زیرا ضمن جلوگیری از گرمی و خشکی بیشتر، باعث القای خواب هم می‌شوند و اثر دوجانبه دارند.
بهتر است انسان وقتی به بستر می‌رود، چند دقیقه روی پهلوی راست بخوابد تا اگر مواد غذایی در معده وجود دارد به سمت قعر معده جابجا شود و یا وارد روده‌ها گردد و پس از این چند دقیقه، به پهلوی چپ بگردد و در همان حال به خواب برود.
این امر باعث می‌شود کبد که یک عضو پرخون و گرم است، مثل پتویی روی معده و روده‌های کوچک را بپوشاند و با حرارت خود به عملیات هضم و جذب کمک کند همچنین به افراد با مزاج سرد و تر توصیه می‌شود زیاد نخوابند، زیرا با خوابیدن زیاد، رطوبت بیشتر می‌شود. این افراد باید از غذاهای سرد و تر به میزان کمتر استفاده کنند تا خوابشان کمتر شده و راحت‌تر از خواب بیدار شوند.

ارتباط زمان غذا و خواب
اکثر موارد ذکرشده در مورد رابطه زمان غذا خوردن با ورزش در اینجا نیز صادق است و بهتر است غذا تقریباً از معده رد شده باشد و بعد شخص بخوابد؛ خوابیدن روی غذا اصلاً توصیه نشده و بسیار مضر است. حداقل ۳-۲ ساعت باید بین شام و خواب فاصله باشد. خوابیدن طی روز نیز در طب سنتی کلاً توصیه نشده است، مگر برای مزاج‌های گرم، به صورت چرت زدن (خواب کوتاه مدت) و با فاصله زمانی از نهار. پس توصیه می‌شود انسان نه با شکم خالی و گرسنگی بخوابد و نه با شکم پر، زیرا خوابیدن در حالت گرسنگی و با شکم خالی منجر به ضعف و لاغری می‌شود.
در زمان برخاستن از خواب نیز بهتر است به سمت راست بچرخد، چند دقیقه‌ای در همان وضعیت بماند تا حرکت مواد روده به سمت انتها خوب انجام شود و سپس از بستر بلند شود. یکی از کارهایی که بهتر است انسان در هنگام خواب رعایت کند، این است که به وسیله رواندازی (پتو یا ملحفه)، روی منطقه بالای شکم (معده) را بپوشاند؛ خوابیدن بدون روانداز کلاً خوب نیست، زیرا منطقه شکم در هنگام خواب باید گرم نگه داشته شود تا عملیات هضم به خوبی صورت گیرد.
رفع بیخوابی
شیر بادام موجب افزایش رطوبت مغز می شود و برای رفع بی خوابی مفید است. برای رفع بی خوابی باید مزاج افراد شناسایی شود:
افرادی هستند که سردی و تری در بدنشان غلبه پیدا کرده است که باید با مواد غذایی مانند چای دارچین، اسطوخودوس، گل‌گاوزبان و بادرنجبویه سردی و تری را از بدن خارج کنند.
افرادی هستند که گرمی و خشکی در بدنشان غلبه پیدا کرده است که این افراد باید مواد غذایی مرطوب مانند کاهو، مغزهای گیاهی مانند بادام یا گیاهان دارویی مانند گل بنفشه و گل پنیرک را استفاده کنند که موجب کاهش خشکی بدن می‌شود. این گیاهان طبیعت سرد و تر دارند و خشکی را از مغز خارج می‌کنند.
در طب سنتی استفاده از شیرهای گیاهی بسیار اهمیت دارد و مصرف این‌گونه شیرها می‌تواند موجب تقویت بدن شود. شیربادام از مخلوط ۲۱ عدد بادام با ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری عسل و یک لیوان آب در مخلوط‌کن تهیه می‌شود. بادام‌ها باید به خوبی با عسل میکس شود و پس از آن یک تا دو لیوان آب به آن اضافه شود و افراد این مخلوط را در طول یک روز مصرف کنند.
هر فصلی، خوراکی مخصوص
هر فصلی، خوراکی مخصوص به خود دارد و این امر حاکی از آن است که با تغییر آب و هوا همان طور که خلق وخوی ما تغییر می کند، درون بدن هم از این امر مستثنی نیست. تغییراتی در کارایی سیستم گوارشی ما رخ می دهد که مصرف بعضی غذاها را مثلا در تابستان کمتر می توانیم تحمل کنیم. در زمستان حرارت بدن میل به درون دارد، پس می توان غذاهای غلیظ تر و سنگین تر مصرف کرد، چون قدرت هضم بیشتر است، ولی در تابستان که حرارت به سطح پوست می آید و قدرت هضم کمتر می شود، باید غذاهای سبک تر میل کرد. همین طور مزاج شب و روز متفاوت است، مزاج شب سرد است، قابلیت هضم کمتر می شود و بهتر است غذاهای گرم مثل خرما، انجیر و… میل گردد. مصرف ماست، دوغ، لبنیات، هندوانه و غذاهای دارای طبع سرد در فصل تابستان مفید و در فصل زمستان موجب بیماری فراوان (آرتروز و روماتیسم) می شود. همین طور غذاهای گرم در تابستان بهتر است با مصلحشان مصرف شوند، نمونه های سنتی ماست و خیار که به همراه کشمش پلویی استفاده می شوند یا انواع اشکنه که با گردو میل می شوند نمونه هایی از ترکیب صحیح غذاها هستند. غذا باید با سن و فعالیت انسان نیز تناسب داشته باشد. فرد کم تحرک با استرس بالا اگر سرخ کردنی بخورد، دچار کبد چرب می شود
مصرف ادویه جات به همراه غذا برای آرتروز، درد مفاصل، نفخ معده، کم حافظه گی، شب ادراری و افسردگی نیز مفید است، زیرا بلغم و سودای معده را کاهش می دهد. مزاج شب و روز متفاوت است، مزاج شب سرد است، قابلیت هضم کمتر می شود و بهتر است غذاهای گرم مثل خرما، انجیر و… میل گردد. مصرف سرکه بعد از غذا موجب کاهش چربی، کلسترول و قندخون می شود و به هضم غذا، جریان بهتر خون، از بین بردن رسوبات و املاح مضر کمک می کند، البته سرد مزاج ها باید آن را با عسل یا شیره مخلوط کنند.
عسل دارای آهن فراوان است، خون ساز بوده و باعث افزایش گلبول های قرمز خون و افزایش حافظه و از بین رفتن بلغم می شود. جالب است بدانید زنبورداران کمتر از سایرین مبتلا به سرطان می شوند. اگر عسل بیش از ۶۰ درصد حرارت ببیند، خواص خود را از دست می دهد، از این رو نباید آن را درآب جوش ریخت.
نخود غذای بسیار مفیدی است، خون ساز و سم زدا بوده، باعث افزایش حافظه و تقویت قلب می شود. در استخوان سازی نیز موثر است. غذای زنده غذایی است که حاوی آب فراوان باشد و غذای مرده بدون آب یا کم آب است، به عنوان مثال قند (بدون آب) و شکر (۳درصد آب) غذای مرده محسوب می شوند، اما انگور (۸۰ درصد آب)، انجیر تازه (۹۰ درصد آب)، انجیر خشک (۲۴ درصد آب) و زیتون (۷۰ درصد آب) غذای زنده محسوب می شوند
منابع:
دنیای تغذیه – شماره ۱۲۴ – بهناز عباسی مقدم، کارشناس ارشد تغذیه
سایت تبیان

اگر به دلایلی، خواب شخص کم شده و بیشتر بیدار باشد (مثلاً به دلیل درگیر شدن در پروژه‌های سنگین کاری یا امتحانات سخت و مهم مانند کنکور و یا به دلیل استرس‌های روحی روانی)، به دلیل متمایل شدن بدن و مغز به سمت گرمی و خشکی در این شرایط، باید غذاهای ذیل را مصرف کند.

کلیدواژه: غذا، میوه، دارو، خواص، طب سنتی

ارتباط غذا با خواب و بیداری در طب سنتی

خوابیدن، معادل سکون بدنی- روانی و بیداری، معادل فعالیت بدنی- روانی است، بنابراین انسان هرچه بیشتر بیدار باشد، بدن او بیشتر به سمت گرمی و خشکی میل پیدا می‌کند و رطوبت بدن کاهش می‌یابد. برعکس، هرچه فرد بیشتر بخوابد، رطوبت‌های بدن و همچنین رطوبت مغز بیشتر می‌شود و بدن به سمت سردی گرایش پیدا می‌کند.

اگر به دلایلی، خواب شخص کم شده و بیشتر بیدار باشد (مثلاً به دلیل درگیر شدن در پروژه‌های سنگین کاری یا امتحانات سخت و مهم مانند کنکور و یا به دلیل استرس‌های روحی روانی)، به دلیل متمایل شدن بدن و مغز به سمت گرمی و خشکی در این شرایط، باید:

غذاهای با مزاج گرم و خشک را مصرف نکنند و یا با احتیاط مصرف نمایند. این غذاها عبارت‌اند از:  غذاهای تند با ادویه زیاد (مانند فلفل، زنجفیل و دارچین)، سرخ کردنی‌ها، شوری‌جات، مغزهای پرانرژی (مانند فندق و بادام‌زمینی)، گوشت‌ها و مخصوصاً گوشت پرندگانی چون بلدرچین و سایر مواد گرم و خشک.

از طرف دیگر این افراد باید خوردنی‌ها و نوشیدنی‌های با مزاج تا حدودی سرد و رطوبتی مصرف کنند. مثلاً نوشیدن چای دارچین یا چای زعفران برای آن‌ها مناسب نیست.

کاهو برای این افراد مفید است (سرد و تر و خواب‌آور است). مصرف آب و میوه‌جات و سبزیجات حاوی رطوبت بیشتر (مانند هلو، شلیل، آلو، هندوانه، خیارهای بزرگ با رطوبت بیشتر)، طعم‌های ترش و ملس مانند آلبالو و همچنین لبنیات مانند ماست و دوغ برای این افراد مفید است، زیرا ضمن جلوگیری از گرمی و خشکی بیشتر، باعث القای خواب هم می‌شوند و اثر دوجانبه دارند.

بهتر است انسان وقتی به بستر می‌رود، چند دقیقه روی پهلوی راست بخوابد تا اگر مواد غذایی در معده وجود دارد به سمت قعر معده جابجا شود و یا وارد روده‌ها گردد و پس از این چند دقیقه، به پهلوی چپ بگردد و در همان حال به خواب برود.

این امر باعث می‌شود کبد که یک عضو پرخون و گرم است، مثل پتویی روی معده و روده‌های کوچک را بپوشاند و با حرارت خود به عملیات هضم و جذب کمک کند همچنین به افراد با مزاج سرد و تر توصیه می‌شود زیاد نخوابند، زیرا با خوابیدن زیاد، رطوبت بیشتر می‌شود. این افراد باید از غذاهای سرد و تر به میزان کمتر استفاده کنند تا خوابشان کمتر شده و راحت‌تر از خواب بیدار شوند.

ارتباط زمان غذا و خواب

اکثر موارد ذکرشده در مورد رابطه زمان غذا خوردن با ورزش در اینجا نیز صادق است و بهتر است غذا تقریباً از معده رد شده باشد و بعد شخص بخوابد؛ خوابیدن روی غذا اصلاً توصیه نشده و بسیار مضر است. حداقل ۳-۲ ساعت باید بین شام و خواب فاصله باشد. خوابیدن طی روز نیز در طب سنتی کلاً توصیه نشده است، مگر برای مزاج‌های گرم، به صورت چرت زدن (خواب کوتاه مدت) و با فاصله زمانی از نهار. پس توصیه می‌شود انسان نه با شکم خالی و گرسنگی بخوابد و نه با شکم پر، زیرا خوابیدن در حالت گرسنگی و با شکم خالی منجر به ضعف و لاغری می‌شود.

در زمان برخاستن از خواب نیز بهتر است به سمت راست بچرخد، چند دقیقه‌ای در همان وضعیت بماند تا حرکت مواد روده به سمت انتها خوب انجام شود و سپس از بستر بلند شود. یکی از کارهایی که بهتر است انسان در هنگام خواب رعایت کند، این است که به وسیله رواندازی (پتو یا ملحفه)، روی منطقه بالای شکم (معده) را بپوشاند؛ خوابیدن بدون روانداز کلاً خوب نیست، زیرا منطقه شکم در هنگام خواب باید گرم نگه داشته شود تا عملیات هضم به خوبی صورت گیرد.

رفع بیخوابی

شیر بادام موجب افزایش رطوبت مغز می شود و برای رفع بی خوابی مفید است. برای رفع بی خوابی باید مزاج افراد شناسایی شود:

افرادی هستند که سردی و تری در بدنشان غلبه پیدا کرده است که باید با مواد غذایی مانند چای دارچین، اسطوخودوس، گل‌گاوزبان و بادرنجبویه سردی و تری را از بدن خارج کنند.

افرادی هستند که گرمی و خشکی در بدنشان غلبه پیدا کرده است که این افراد باید مواد غذایی مرطوب مانند کاهو، مغزهای گیاهی مانند بادام یا گیاهان دارویی مانند گل بنفشه و گل پنیرک را استفاده کنند که موجب کاهش خشکی بدن می‌شود. این گیاهان طبیعت سرد و تر دارند و خشکی را از مغز خارج می‌کنند.

در طب سنتی استفاده از شیرهای گیاهی بسیار اهمیت دارد و مصرف این‌گونه شیرها می‌تواند موجب تقویت بدن شود. شیربادام از مخلوط ۲۱ عدد بادام با ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری عسل و یک لیوان آب در مخلوط‌کن تهیه می‌شود. بادام‌ها باید به خوبی با عسل میکس شود و پس از آن یک تا دو لیوان آب به آن اضافه شود و افراد این مخلوط را در طول یک روز مصرف کنند.

هر فصلی، خوراکی مخصوص

هر فصلی، خوراکی مخصوص به خود دارد و این امر حاکی از آن است که با تغییر آب و هوا همان طور که خلق وخوی ما تغییر می کند، درون بدن هم از این امر مستثنی نیست. تغییراتی در کارایی سیستم گوارشی ما رخ می دهد که مصرف بعضی غذاها را مثلا در تابستان کمتر می توانیم تحمل کنیم. در زمستان حرارت بدن میل به درون دارد، پس می توان غذاهای غلیظ تر و سنگین تر مصرف کرد، چون قدرت هضم بیشتر است، ولی در تابستان که حرارت به سطح پوست می آید و قدرت هضم کمتر می شود، باید غذاهای سبک تر میل کرد. همین طور مزاج شب و روز متفاوت است، مزاج شب سرد است، قابلیت هضم کمتر می شود و بهتر است غذاهای گرم مثل خرما، انجیر و… میل گردد. مصرف ماست، دوغ، لبنیات، هندوانه و غذاهای دارای طبع سرد در فصل تابستان مفید و در فصل زمستان موجب بیماری فراوان (آرتروز و روماتیسم) می شود. همین طور غذاهای گرم در تابستان بهتر است با مصلحشان مصرف شوند، نمونه های سنتی ماست و خیار که به همراه کشمش پلویی استفاده می شوند یا انواع اشکنه که با گردو میل می شوند نمونه هایی از ترکیب صحیح غذاها هستند. غذا باید با سن و فعالیت انسان نیز تناسب داشته باشد. فرد کم تحرک با استرس بالا اگر سرخ کردنی بخورد، دچار کبد چرب می شود

مصرف ادویه جات به همراه غذا برای آرتروز، درد مفاصل، نفخ معده، کم حافظه گی، شب ادراری و افسردگی نیز مفید است، زیرا بلغم و سودای معده را کاهش می دهد. مزاج شب و روز متفاوت است، مزاج شب سرد است، قابلیت هضم کمتر می شود و بهتر است غذاهای گرم مثل خرما، انجیر و… میل گردد. مصرف سرکه بعد از غذا موجب کاهش چربی، کلسترول و قندخون می شود و به هضم غذا، جریان بهتر خون، از بین بردن رسوبات و املاح مضر کمک می کند، البته سرد مزاج ها باید آن را با عسل یا شیره مخلوط کنند.

عسل دارای آهن فراوان است، خون ساز بوده و باعث افزایش گلبول های قرمز خون و افزایش حافظه و از بین رفتن بلغم می شود. جالب است بدانید زنبورداران کمتر از سایرین مبتلا به سرطان می شوند. اگر عسل بیش از ۶۰ درصد حرارت ببیند، خواص خود را از دست می دهد، از این رو نباید آن را درآب جوش ریخت.

نخود غذای بسیار مفیدی است، خون ساز و سم زدا بوده، باعث افزایش حافظه و تقویت قلب می شود. در استخوان سازی نیز موثر است. غذای زنده غذایی است که حاوی آب فراوان باشد و غذای مرده بدون آب یا کم آب است، به عنوان مثال قند (بدون آب) و شکر (۳درصد آب) غذای مرده محسوب می شوند، اما انگور (۸۰ درصد آب)، انجیر تازه (۹۰ درصد آب)، انجیر خشک (۲۴ درصد آب) و زیتون (۷۰ درصد آب) غذای زنده محسوب می شوند