اصول مهارتی-اصل دوم-آینده نگری و برنامه ریزی در تشکیلات

(( شاید برنامه ریزی نتواند دست نیافتنی ها را دست یافتنی کند ، اما قطعاً نبود آن می تواند دست یافتنی ها را دست نیافتنی کند ))

3

بررسی عواقب و احتمالات امور ، و چاره اندیشی برای آنها ، از ضروریات حرکتی پخته و حساب شده در تشکیلات است.

رسول الله صلى الله علیه و آله وسلّم :

( إذا أنتَ هَمَمْتَ بأمْرٍ فتَدبَّرْ عاقِبَتَهُ )

( هنگامی که آماده کاری شدی ، عاقبتش را اندیشه کن )

میزان الحکمه جلد ۳- حدیث ۲۰۰۰۳۸۶۱

بنابراین آینده نگری در تشکیلات یک ضرورت است.برنامه ریزی می تواند ضامن موفقیت،یک تشکل انقلابی باشد و هرگونه ضعف و خللی درآن،آسیب هایی را به

  • منابعِ نسانی و مالی
  • فرصت ها
  • و اعتبار تشکیلات در جامعه

می زند .

در برنامه ریزی علاوه بر عنصر مبنایی بودن باید برنامه را از سه منظر مورد توجه و ارزیابی قرار داد :

الف)کیفیت و غنای مطلوب برنامه

ب) تمرکز و محدودیت برنامه ها از لحاظ کمی

ج) مثمر بدون و مفید بودن برنامه

در برنامه ریزی،اولویت بندی کارها و اقدامات نیز لازم است.در همین زمینه،حجت الاسلام و المسلمین قرائتی،اصولی را نشأت گرفته از قرآن کریم مطرح می کنند:

  • تا کار واجب هست،کار مستحب نکنیم؛
  • ماندگارترین کارها،اولویت دارند؛
  • از بین همه کارهای ممکن،کلیدی تر را انجام دهیم؛
  • سعی کنیم به کارهای کم خرج تر اولویت دهیم
  • حتی المقدور روش انجام برنامه ها،قابل الگوبرداری باشد.

تشکیلات انقلابی – ص۲۸۶

بنابراین تصمیم گیری و عمل به موقع در تشکیلات بدون آگاهی و تحلیل از شرایط زمان ممکن نیست و اتّخاذ بهترین تصمیم به دانستن اولویت ها بستگی دارد.

امام على علیه السلام می فرمایند :

( مَنِ اشْتَغَلَ بِغَیْرِ الْمُهِمِّ ضَیَّعَ الأَهَمَّ )

( هر کس که بـه کار بى اهـمیّت بپـردازد و نیروى خود را صرف کارهاى غیر مهمّ کند کار مهمـتر و لازم تر را تبـاه مى کـند )

الحیات – ج ۱ – ص ۳۰۸

رهبر معظم انقلاب درباره ضرورت و اهمیت برنامه ریزی می فرمایند : (( اگر قبول داریم که جبهه دشمن برای کشور ما و انقلاب ما برنامه ریزی بلندمدت دارد،پس ماهم باید برنامه ریزی یلند مدت داشته باشیم.))(۱۹/۸/۸۷)

(( باید برنامه ریزی کرد و چشم انداز درست کرد ،گاهی انسان در مدت ده سال، هشت سال یا پنج سال،تلاش و فعالیت لازم و برنامه ریزی شده را انجام نداده؛بعد وقتی به اواخر دوره می رسد،میبیند دستش خالی است.اگر برنامه ریزی شود،انسان پیشرفت را به چشم خودش مشاهده می کند؛مثل رویش یک درخت.))(تشکیلات انقلابی – ص ۲۸۸)

برای فعالیت های تشکیلاتی و… برنامه ریزی ضروری است و نمی توان انتظار داشت که امور،به خودی خود پیش برود.اگر وظایف مدیریت را حول رئوس هرمی در نظر بگیریم برنامه ریزی در راس آن قرار می گیرد.بخش اعظم کار یک مدیر را برنامه ریزی تشکیل می دهد.

امام على علیه السلام :

( أدَلُّ شَى ءٍ عَلى غَزارَهِ العَقلِ حُسنُ التَّدبیرِ )

( بزرگ ترین دلیل بر خردمندى ، حسن برنامه ریزی است )

غرر و درر آمدی – حدیث ۳۱۵۱

برنامه ریزی سنگ بنای مدیریت است و اوّلین و اصلی ترین وظیفه مدیر است.اگر برنامه ریزی درست و دقیق صورت نگیرد،کلیه کارکردهای مدیریت را تحت تاثیر خود قرار می دهد.به عبارتی :

(( شکست در برنامه ریزی مساوی است با برنامه ریزی برای شکست ))

تعریف برنامه ریزی

برنامه ریزی عبارت است از:

  • تعیین هدف های درست
  • و سپس انتخاب مسیر ، وسیله یا روش درست برای رسیدن به هدف ها .

آدم هایی که برنامه ریزی می کنند و اشتباه می کنند ، می توانند یک روز برگردند و اصلاح کنند ، اما آدم هایی که بدون برنامه ریزی هستند دو ویژگی دارند :

  • نمی فهمند چرا شکست خورده اند
  • و حتی نمی توانند در صورت موفّقیّت ، آن را تکرار کنند چون طبق قاعده مشخصی عمل نکرده اند

فرآیند تعیین و تعریف اهداف و پیش بینی فرآیند تحقق آن ها مفاهیم کاربردی دیگری مانند تهیه نقشه راه ، آوردن مراحل انجام کار روی کاغذ و یا آوردن خطا روی کاغذ می توانند بیان هایی دیگر از شاخص های اصلی در تعریف برنامه ریزی باشند.

در حقیقت بی برنامگی موجب :

– هدر رفتن نیروها،

– اتلاف وقت

– و بی انگیزگی اعضای تشکیلات خواهد شد