خودشناسی-تربیت اسلامی

تربیت در هیچ دین و مکتب و آئینی بدون شناخت مخاطبِ تربیت ،یعنی بدون شناخت تربیت شونده، از ویژگی های درونی گرفته ، تا ویژگی های بیرونی او ، میسر نمی باشد .

ra4-1165

      یعنی تا زمانی که ما ندانیم با چه موجودی سر و کار داریم و استعدادها و قابلیت های او را درست نشناسیم نمی توانیم به تربیت صحیح و شکوفا نمودن استعدادهایش بپردازیم.

     در تربیت اسلامی که محور تربیت ، انسان است باید ابتدا حقیقتِ او را بشناسیم .

     اما آیا این انسان به ماهو انسان همین جسم عنصری است که می بینیم یا حقیقت دیگری است ؟

    اگر حقیقت دیگری است آن چه حقیقتی است ؟

    آیا ما با دانش بشری خودمان قادر به تشخیص تمام ابعاد وجودی او هستیم یا خیر ؟

    اگر قادر نیستیم که با ابزارهای ناقص بشری این حقیقت را بشناسیم پس چه کسی باید مارا با حقیقت، ما آشنا نماید ؟

    در خصوص حقیقت وجودی انسان هزاران سئوال از این نوع وجود دارد که باید به دنبال پاسخ آن از خالق آن باشیم .

 

اسلام پاسخگوی تمام سوالات ماست

            این مکتب وحی است که می تواند پرده از اسرار پیچیده ترین مخلوق هستی بردارد و ما را با اسرار وجودی اشرف مخلوقات آشنا نماید ، آن هم به فراخور قابلیت فهم ما.

     روانشناسیِ متعارف هرگز نمی تواند به ما انسان را بشناساند ، زیرا حیطه مباحث آن در آزمایشگاه است و محدود به تجربیات رفتاری در جامعه هدف معین ، یعنی واکنش های افراد مختلف در جامعه هدف در مقابل کنش های معین سنجیده و طی یک استقرای ناقص احکام کلی صادر می نمایند و در نهایت بر مبنای همین نحوه ثبت تجربیات نسخه درمانی می پیچند .

کنش معین به جامعه هدف ⇐ثبت واکنشهای افراد مختلف درجامعه هدف ⇐ نتیجه گیری و صدور حکم کلی ⇐ تجویز نسخه های درمانی .

     لذا روانشناس اصلا به حیطه شناخت انسان ورود حداقلی آزمایشگاهی دارد ، آن هم درحد رفتارشناسی تجربی .

    البته این تمام مسئله نیست ، وقتی روانشناسانِ غربی ، دارای یک تعرف مادّی و به قول خودشان “علمی” (چون آن ها علم را مساوی با تجربه نگاری محسوس باور دارند) از انسان دارند ، لذا تمام تکنیک های کاربردیِ درمانیِ خود را بر محور لذّت جویی و بهره برداریِ حداکثریِ مادّی از جهان طبیعت برای رفاه هرچه بیشتر دنیوی قرار می دهند.

     بر همین مبناست که دیدن فیلم مستهجن به زوجین برای داشتن لذّت بیشتر در حین آمیزش توصیه می شود ، یا اینکه به فردی که از انجام یک گناه (البته برخی از گناهان) در عذاب وجدان است ( یا به قول آن ها افسردگی ) عدم توجه به این گناه بلکه تکرار چندبارۀ آن فعل برای رفع ناراحتیِ وجدان ، تجویز می گردد .

نکته ۱ : البته ما قدر این زحمات را باید بدانیم و درجای مناسب با ارجاع به معارف اسلامی در صورت عدم تناقض با مبانی تربیتی اسلام ازآن ها هم بهره مند شویم .

نکته ۲ : آنچه که تحت عنوان کتب روانشناسی با موضوع تربیت ، در بازارِ کتاب موجود می باشد ، کاملاً با تربیتِ از منظر اسلام متفاوت است .

 

           تربیت اسلامی                            تربیت روانشناسان

                     ⇓                                                 ⇓

            خودشناسی                         رفتارشناسی ( با الگوی تجربی )

            خودسازی                          اصلاح رفتار ( با الگوی تجربی )

            مخاطب شناسی

            مخاطب سازی