پاسداشت آیت‌الله میرزا هاشم آملی؛ چه‌کسی برای اولین بار امام خمینی را «امام‌المسلمین» خواند

139503211402178947895704

آیت‌الله میرزا هاشم آملی معتقد بود علما باید خود را در معرض استفاده عموم مردم قرار دهند؛ چراکه ثبوت بی‌اثبات بدون فایده است. عالمی که علم خود را عرضه نکند، بی‌حاصل است و آن هدفی که از تعلیم و تعلم منظور است، به دست نخواهد آمد.

 به گزارش خبر گزاری صالحین تهران بزرگ، وقتی بزرگانی مانند حضرات آیات میرزا جواد آقا تبریزی، عبدالله جوادی آملی، اسماعیل صالحی مازندرانی، سید جعفر کریمی، عباس محفوظی، محمد محمدی گیلانی، محمدهادی معرفت، محمد مفتح، ناصر مکارم شیرازی، سید علی محقق داماد، سید مصطفی محقق داماد، سید علی فرحی قمی و سید احمد حق‌شناس توفیق شاگردی استادی را داشته باشند، این مسئله به آن معناست که با استادی عالی‌مقام و جلیل‌القدر روبه‌رو هستیم. مرجع معظم «آیت‌الله میرزا هاشم آملی» در سال ۱۳۲۲ هجری قمری در شهر لاریجان از توابع شهرستان آمل استان مازندران متولد شد و تنها ۱۳ سال داشت که برای تحصیلات حوزوی، عازم حوزه پررونق آن روزهای تهران شد. او در تهران در مدرسه علمیه سپهسالار سکنی گزید؛ مدرسه‌ای که توسط آیت‌الله سید حسن مدرس اداره می‌شد. میرزا هاشم در این مدرسه و در گذر زمان و کلاس‌ها، استعداد خود را به مدیر مدرسه اثبات کرد و همین موجب شد تا مورد توجه آیت‌الله مدرس قرار گیرد و ایشان علاوه بر آنکه حجره مناسبی در اختیارش گذارد، به خادم مدرسه هم سفارش او را کرد.

در آن روزگاران حوزه تهران از حضور بزرگانی مانند حضرات آیات شیخ محمدعلی شاه‌آبادی، میرزا مهدی آشتیانی، میرزا ابوالحسن شعرانی، سیدمحمد تنکابنی، شیخ محمدعلی لواسانی و میرزاطاهر تنکابنی مستفیض بود و میرزا هاشم پس از کسب فیض از این بزرگان، در سال ۱۳۴۵ قمری به قم عزیمت کرد و درس را در محضر بزرگانی مانند حضرات آیات حائری یزدی، حجت کوه‌کمره‌ای و حائری قمی ادامه داد و با افرادی مانند سید محمد محقق داماد و حاج میرزا حسن یزدی به مباحثه می‌نشست.

او در سال ۱۳۵۱ قمری و پس از دریافت اجازه اجتهاد از حضرات آیات حائری یزدی و حجت کوه‌کمره‌ای، عازم نجف شد تا عطش بیشتر آموختن علوم و معارف اسلامی را چاره کند، این در حالی بود که به‌گواهی تاریخ، آیت‌الله حجت کوه‌کمره‌ای معمولاً برای کسی اجازه اجتهاد و گواهی اجتهاد صادر نمی‌فرمود.

میرزا هاشم آملی در نجف نیز در حلقه درس آیات عظام سید ابوالحسن اصفهانی، میرزای نائینی و آقا ضیاء عراقی حضور یافت و به‌ویژه مورد عنایت حاج آقا ضیاء عراقی واقع شد و از نزدیکان و اصحاب استفتاء ایشان شد. در این باره آیت‌الله میرزا هاشم نقل می‌کند: علاقه آقا ضیاء عراقی به ما در حدی بود که تا وقتی که ما در درس حاضر نمی‌شدیم، درس را شروع نمی‌فرمود.

در این زمان میرزا هاشم همزمان با تحصیل، به تدریس هم روی آورده بود.

آیت‌الله میرزا هاشم آملی ۵۸ساله بود که به قم بازگشت و در حوزه‌ای که با زعامت آیت‌الله بروجردی اداره می‌شد، به تدریس و تحقیق و تألیف ادامه داد. مجلس درس او در مدرسه خان (به‌نام فعلی مدرسه آیت‌الله بروجردی)، روبه‌روی درب اصلی صحن بزرگ حرم مطهر کریمه اهل بیت(س) تشکیل می‌شد و البته پس از تبعید امام هم درس ایشان به شبستان مسجد اعظم منتقل شد.

شاگردان این عالم برجسته معتقدند که درس او، یک درس جامع بوده و حتی درس فقهشان هم آکنده از تحقیقات اصولی و فلسفی بوده است. همچنین ایشان در روش تدریس، بیشتر به ادله مخالفان و نقد آنها می‌پرداخت و کمتر نظرات موافق را بیان می‌فرمود.

آیت‌الله میرزا هاشم آملی همچنین در تألیف هم صاحب آثار گرانسنگی است که از آن جمله می‌توان به کتاب «بدائع الافکار» اشاره کرد. او همچنین حاشیه‌ای بر کتاب ارزشمند «التحصیل» ابوالحسن بهمنیار دارد و تقریرات دروس استادان خود مانند حضرات آیات شیخ عبدالکریم حائری یزدی، سید ابوالحسن اصفهانی و آقا ضیاء عراقی را هم به رشته تحریر درآورده است.

یکی دیگر از یادگارهای این فقیه متعالی، مدرسه علمیه حضرت ولی عصر(ع) در قم است که توسط ایشان بنیان نهاده شد.

همچنین فرزندانی هم مانند دکتر علی لاریجانی، دکتر باقر لاریجانی، دکتر فاضل لاریجانی و آیت‌الله صادق لاریجانی از ایشان به یادگار مانده که دو تن از آنها، از سران قوای جمهوری اسلامی در حال حاضر هستند و دیگران هم در صحنه‌های علمی و اجرایی مشغول خدمت هستند. تنها صبیه ایشان هم همسر دکتر سید مصطفی محقق داماد است.

باید گفت از نقاط عطف زندگی این عالم متخلق، تأیید نهضت حضرت روح‌الله و همراهی با این نهضت است. در حقیقت آیت الله میرزا هاشم آملی از علما و مراجعی بود که حرکت امام را چه پیش و چه پس از انقلاب تأیید می‌کرد و حتی نماز جماعتش در مدرسه خان و در ایام پیش از انقلاب، محل تجمع روحانیون مبارز ضد رژیم ستمشاهی بود. ایشان از امام خمینی به‌عنوان «امام المسلمین» یاد می‌فرمود و پس از ارتحال حضرت امام هم، جزو نخستین مراجعی بود که به تأیید رهبری معظم انقلاب همت گمارد و برای ایشان پیام تبریک فرستاد.

سرانجام این عالم سرافراز مانند چنین روزی در عصر روز جمعه، چهارم رمضان سال ۱۴۱۳ هجری قمری و پس از ۹۱ سال عمر باعزت، به ملکوت اعلی پیوست و در جوار رحمت حق آرام گرفت.

پیکر مطهر ایشان پس از تشییعی باشکوه و اقامه نماز توسط آیت الله وحیدخراسانی، در مسجد بالاسر حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) به خاک سپرده شد. همچنین پس از ارتحال ایشان، پیام‌های تسلیت متعددی از سوی علما و مراجع مانند حضرات آیات خامنه‌ای، گلپایگانی و اراکی صادر شد که همگی نشان دهنده مقام رفیع آن مرجع عالی‌قدر بود. رهبر انقلاب در پیام تسلیت خود، او را «فقیه و اصولی برجسته» و «از برکات الهی بر حوزه علمیه قم» خواندند.

او رفت، اما راه و روش او پا برجاست. او معتقد بود «علما باید خود را در معرض استفاده عموم مردم قرار دهند؛ چراکه ثبوت بی‌اثبات، بدون فایده است. عالمی که علم خود را عرضه نکند، بی‌حاصل است و آن هدفی که از تعلیم و تعلم منظور است، به دست نخواهد آمد.

ریاست‌طلبی یک مسئله است و اینکه عالم خود را بی‌استفاده قرار دهد، مسئله دیگری است؛ عرضه علم شهرت‌طلبی نیست و تفکیک این دو، موضوع کم‌اهمیتی نیست».

ایشان حتی برای تأیید علمای زمان خود مانند حضرات آیات گلپایگانی، نجفی مرعشی و علامه طباطبایی، در مجالس آنان شرکت می‌کرد و آنان را بزرگ می‌داشت و این سیره جاودانه است.