زنجیره شبیه‌سازهای ایرانی؛ از ‘تامکت’ تا ‘میگ و تایگر’

139503091724558967797374
با بهره‌برداری از نمونه‌ ارتقایافته شبیه‌ساز جنگنده اف ۵، حالا نهاجا زنجیره تقریبا کاملی از شبیه‌سازها در اختیار دارد.

به گزارش خبرگزاری صالحین تهران بزرگ، عصر حاضر، عصر تکنولوژی و عصر فناوری‌های نوین است و کشوری که در نتواند در این عرصه ابتکار عمل داشته و یا به هر نحوی به تکنولوژی‌های روز دست یابد، از رقابت باز می‌ماند. در عصر حاضر که صنعت هوایی پیشرفت‌های شگرفی داشته است، جنگنده‌ها پایه اصلی این عرصه هستند و کشورهای متعددی در صنعت هوایی – نظامی هزینه کرده و بودجه‌های کلانی را برای پیشبرد اهداف خود در این عرصه اختصاص داده‌اند.

جمهوری اسلامی ایران نیز اگر چه با تحریم‌های گسترده تسلیحاتی و تجهیزاتی مواجه بوده و این تحریم ها در سالیان آتی نیز ادامه خواهد داشت، اما کار روی داشته‌های خود را تعطیل نکرده و درصدد توسعه تسلیحات هواپایه و یا ارتقاء جنگنده‌های خود تا حد ممکن، بوده است.

اما صرف هزینه برای ارتقا داشته‌ها کافی نبوده و باید زیرساخت‌های جانبی نهاجا نیز توسعه و تکمیل می‌شد. در همین راستا متخصصان صنایع هوایی کشورمان در سالیان اخیر برای کاهش تلفات، ارائه آموزش های بهتر، کاهش هزینه‌ پروازهای آموزشی، و استفاده بهینه از توان داخلی و . . اقدام به ساخت و تولید شبیه‌ساز جنگنده‌ها کرده است.

از طرفی جنگ تحمیلی آنقدر خلبانان، جنگنده‌ها و پرسنل نهاجا را درگیر خود کرده بود که در دوران جنگ، توانی برای آموزش خلبانان جدید برای نهاجا باقی نمانده بود، لذا بعد از جنگ باید جای خالی تیزپروازانی که در دوران جنگ شهید یا زخمی شده‌ بودند، پُر می‌شد. این نیاز سال‌ها ذهن فرماندهان را مشغول کرده بود که با هزینه‌های سرسام‌آور آموزش خلبانان جوان، اولا امکان تلفات‌دهی و شهادت خلبانان بر اثر اشتباهات فردی وجود داشته و ثانیا، هزینه‌های ناشی از این خطاها برای نهاجا گران تمام می‌شد.

از سوی دیگر، اگر هم خلبانان خطایی صورت نمی‌داده و پرواز بی‌خطری انجام می‌دادند، اما باز هم هزینه‌های انجام یک پرواز آموزشی روی دوش نهاجا سنگینی می‌کرد. راهی ساده‌تر و بسیار کم‌هزینه‌تر برای آموزش وجود داشت و آن استفاده و به‌کارگیری شبیه‌سازها وجود داشت، شبیه‌سازهایی که در آن دوران به هیچ وجه در دسترس نهاجا نبود و غیر از اینکه کمتر کشوری حاضر به فروش شبیه‌ساز به ایران بود، صرف هزینه‌های بالا برای خرید این شبیه‌سازها هم در توان کشور نبود لذا باید فکری اساسی‌تر می‌شد.

لذا فکر ساخت شبیه‌ساز ایرانی برای اولین بار با پشتیبانی مسئولان امر، عملیاتی شد و اولین شبیه‌سازهای ایرانی ساخته و رونمایی شد.

** شبیه‌ساز جنگنده اف ۵

در همین زمینه، روز گذشته سامانه شبیه‌ساز ارتقا یافته و بهینه سازی شده جنگنده اف ۵ (تایگر) در پایگاه شهید فکوری تبریز با حضور امیر حسن شاه‌صفی فرمانده نیروی هوایی ارتش به بهره‌برداری رسید. (لینک)

تایگرهای ایرانی اولین بار در سال ۱۹۷۲ وارد کشور شده و هم‌اکنون در پایگاه‌های مختلفی از جمله تبریز مستقر هستند. این جنگنده گزینه‌ مناسبی برای آغاز تولید جنگنده در ایران بوده و به عنوان “طرح پایه” برای ساخت جنگنده‌های آذرخش و صاعقه ۱ و ۲ از آن استفاده شده است.
139503091449226477959710
کنسول استادخلبان شبیه‌ساز جنگنده اف ۵

علاوه بر اف ۵های نیروی هوایی ارتش، جنگنده میراژ نیز جزو جنگنده‌هایی است که در ایران برای آموزش خلبانان جوان از شبیه‌ساز ایرانی آن، استفاده می‌شود. اولین شبیه ساز جنگنده میراژ فروردین ماه سال ۹۳ در پایگاه دهم شکاری (براداران شهید دل‌حامد – چابهار) رونمایی و بهره‌برداری شد.

** شبیه‌ساز جنگنده میراژ

میراژ یک جنگنده شکاری است که مدت‌ها است به علت عدم وجود دفترچه‌های راهنما و همچنین از بین رفتن رادارهای جنگنده، در پایگاه‌های نهاجا خاک می‌خورد ولی از مدت‌ها پیش تحت چند پروژه قرار گرفته و حالا قرار است به موشک‌های کروز (احتمالا کروز قائم) هم مجهز شود. این جنگنده‌ها که اخیر تصویری از تجهیز یکی از آنها به موشک‌های پی ال ۷ هم منتشر شده است، هم‌اکنون در برخی پایگاه‌های نهاجا عملیاتی هستند.

سامانه شبیه‌ساز میراژ، قابلیت توانایی شبیه‌سازی پرواز در شرایط جوی مختلف را دارا است و کلیه مراحل طراحی و ساخت آن توسط مهندسان داخلی انجام گرفته است. کلیه قطعات این سامانه‌ شبیه‌ساز ساخت داخل بوده و با هدف افزایش توان، دقت و مهارت خلبانان و همچنین کاهش هزینه‌ها و افزایش ضریب ایمنی ساخته و تولید شده است.
1395030915583361077966610
** شبیه‌ساز جنگنده میگ ۲۹

میگ ۲۹ که جنگنده‌ای رهگیر و کارآمد است نیز از زنجیره دارندگان شبیه‌ساز ایرانی جا نمانده و اولین شبیه ساز این جنگنده در مرداد ماه سال ۹۴ در پایگاه شهید لشکری (مهرآباد تهران) رونمایی شد.

این جنگنده به علت خرید نمونه اموزشی آن از روسیه (میگ ۲۹ یو بی)، کمترین تلفات را در میان جنگنده‌های ایرانی داده است، جنگنده‌ای برای محافظت از آسمان پایتخت و برخی مراکز استان‌های دیگر است.

** شبیه‌ساز جنگنده تامکت

ساخت و تولید شبیه‌ساز کابین عقب جنگنده اف ۱۴ و شبیه‌ساز جنگنده بمب افکن اف ۴ (فانتوم) از دیگر دستاوردهای نیروی هوایی و وزارت دفاع است. شبیه‌ساز کابین عقب جنگنده تامکت که مدت‌ها فعال نبود، در سال ۹۱ رونمایی و به نیروی هوایی ارتش تحویل داده شد.

خلبانان جوان نیروی هوایی می‌توانند با این شبیه‌ساز، رهگیری و انهدام اهداف پروازی با ارتفاعات و سرعت‌های متفاوت تمرین کرده و دوره‌های کاملی از نبرد را بگذرانند.
1395030916542841477972110.png
شبیه‌ساز جنگنده اف ۱۴ (بالا) و کنسول استادخلبان شبیه‌ساز (پایین)
1395030916550640277972210
البته شبیه‌سازهای اف ۱۴ آمریکایی موجود در کشور نیز هم‌اکنون به روز رسانی شده‌اند. مهمترین بخش به‌روز شده این شبیه‌سازها، سیستم محاسبه کننده سامانه است که برای به‌روزرسانی این سیستم باید پردازنده‌های این سامانه تغییر و پردازنده‌های قدیمی که جاگیر و بزرگ بودند، تعویض و پردازنده‌هایی جدید و قدرتمندتر جای آنها را می‌گرفت که این کار با همت متخصصان نیروی هوایی و وزارت دفاع با موفقیت انجام شده است.

یکی دیگر از اقدامات در به‌روزرسانی شبیه‌سازهای آمریکایی جنگنده اف۱۴، دیجیتال کردن صفحات کنسول استاد خلبان است که این اقدام نیز با موفقیت انجام شده است.

*** شبیه‌ساز جنگنده فانتوم

سامانه شبیه‌ساز جنگنده اف ۴ نیز در سال ۸۷ در پایگاه هوایی بوشهر راه‌اندازی و به بهره‌برداری رسید. امیر کارشکی مسئول جهاد خودکفایی نیروی هوایی ارتش در مراسم راه اندازی این شبیه‌ساز گفته بود که، اکنون کشورمان از قطب‌های سازنده شبیه ساز‌های پرواز است و اکنون با گذشت ۳۰سال از انقلاب، کارکنان نیروی هوایی قادرند هواپیماهای شکاری، موشک‌های هوا به هوا، هوا به زمین، بمب های هدایت شونده، سامانه سوخت گیری هوایی و دیگر تجهیزات مورد نیاز را در داخل کشور طراحی کرده و بسازند.

هزینه خرید هر سامانه شبیه‌ساز فانتوم، بیش از ۱۰ میلیون دلار است اما با تلاش شبانه روزی کارکنان متخصص، این سامانه با صرف هزینه کمتر از سه درصد از قیمت مشابه خارجی، ساخته شده است.

جنگنده اف ۴

این شبیه ساز از بخش‌های مختلفی از جمله کابین پرواز، کنترل فرامین، سیستم‌های تصویری حرکتی، رایانه‌ای و کنسول استاد خلبان تشکیل شده است و علاوه بر مراحل مقدماتی تا پیشرفته آموزش دانشجویان خلبانی، در ارتقاء پرواز تاکتیکی و تخصصی سایر خلبانان شکاری نیروی هوایی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

با تکمیل زنجیره شبیه‌سازهای پروازی جنگنده های نیروی هوایی ارتش، حالا ایران به یکی از سازندگان بزرگ این شبیه‌سازها تبدیل شده است، شبیه‌سازهایی که با تولید نمونه ایرانی، از خروج حجم زیادی ارز از کشور جلوگیری کرده است.