جذب و اصول کلی ارتباط با دیگران ۳

7039668d722ecb7c8876eb426d3a8533_L

 در روایتی گزارش شده است که امام علی(علیه السلام) به یکی از یارانش نامه ای نوشت که این گونه آغاز شده بود: «سفارش می‌کنم تو را و خود را به پرهیزگاری»

. پرهیز از دستور دادن و ریاست طلبی:

 در روایتی گزارش شده است که امام علی(علیه السلام) به یکی از یارانش نامه ای نوشت که این گونه آغاز شده بود: «سفارش می‌کنم تو را و خود را به پرهیزگاری».[۱] در این روایت، یک نکته ظریف ارتباطی نهفته شده است و آن این است که انسان فطرتاً از دستور و امر و نهی بیزار است و در صورت شنیدن کلام دستوری سعی می‌کند به نحوی ماهرانه این مانع ارتباطی را از بین برده اند و در آغاز نامه ننوشته اند سفارش می‌کنم تو را (حالت امری و دستوری)، بلکه خود را نیز مورد سفارش خطاب می‌کند تا فرد مقابل در برابر ایشان جبهه گیری نکند.

هر کدام از اعضای حلقه انتظار احترام دارد، دستور دادن کاملاً مغایر با این خواسته است. چرا که نوعی بی احترامی و دیده تحقیر به دیگری نگریستن است. همه ما باورها شاهد  این واقعیت بوده ایم که مطالبه کردن، فرمان دادن، فشار آوردن و رفتارهایی از قبیل، دیگران را وا می‌دارد در مقابل ما صف آرایی کنند. برای جلوگیری از چنین واکنشی هایی تنها کافی است خواسته‌های خود را در قالبی محترمانه و در قالب تقاضا یا همراهی مطرح کنیم.

امام صادق (علیه السلام) در این زمینه می‌فرمایند: «هر که ریاست طلبد هلاک شود»[۲] یعنی  کسی که به دنبال ابراز برتری خود بر دیگران است و همواره دستور می دهد، کم کم ارزش و اعتبار خود را از دست خواهد داد و دیگران به خشم آورده و موجبات هلاکت خود را، که همان طرد شدن از اجتماع است، فراهم آورد.

۷٫ پرهیز کردن از منت گذاشتن:

امام علی(علیه السلام) در نامه۵۳ نهج البلاغه به مالک اشتر، یکی از فرماندارانش، می فرماید: «مبادا هرگز با خدمت هایی که انجام دادی بر مردم منت گذاری، یا آنچه را انجام داده ای بزرگ شماری».[۳] مطابق نوشته امام علی (علیه السلام) اگر ما خود را وسیله ای بدانیم که خداوند خواسته به وسیله ما به اعضای حلقه خیری برساند، هرگز آن خیر را از ناحیه خود حس نمی‌کنیم و منتی بر سر ایشان نمی‌گذاریم. امام سجاد(علیه السلام) نیز در این راستا می فرمایند: «مخواه که نیکی به مردم با کدورت منت نهادن آمیخته گردد.».[۴]

نیکی و احسان یکی از راههای مؤثر نفوذ در قلب دیگران است، اما بنا بر سخن امام سجاد(علیه السلام) چنانچه پس از انجام کار نیک منت گذاشته شود، کدورت و دشمنی به وجود می‌آید و ارتباط بین اشخاص تیره می‌شود. پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) در مذمت چنین عملی می فرمایند: «بهشت بر کسانی که بر دیگران منت می گذارند حرام است»[۵] و در حدیثی دیگر می‌فرمایند: «میان منت گذار و جهنم فاصله و حجابی نیست».[۶] نباید برای هر اقدام مفید و خوبی که انجام می‌دهیم توقع واکنش فوری داشته باشیم. کاری را که برای دیگران صورت می‌دهید، کاری بی منت خواهد بود تا روزگاری بدان پاسخ دهند، ولی شما هرگز متوقع جواب آن نباشید، بلکه باید خود را به درست اندیشیدن و انجام کار خوب عادت دهید، نه اینکه همچون کارگری که وظیفه اش را انجام نادده، منتظر بایستید و دستمزدتان را بخواهید.

گروهی پاداش محبتهای انسان را می‌دهند و برخی هم از در می‌گذرند و به روی خود نمی‌آورند. در این میان این شمایید که باید با بزرگواری، گذشت کنید و بی اعتنایی دسته دوم را به آنها گوشزد نکنید. از سوی دیگر اگر می‌خواهید در دل دیگران راهی باز کنید، توقع مقابله به مثل نداشته باشید.

اگر ما از پاسخ و واکنش مناسبی هم دریافت نکنید، از رفتار آنان گله مند نخواهید شد.اگر ما از دیگران توقع داریم کهجواب محبتهایمان را بدهند، در این صورت خود را در معرض یاس و نا امیدی از آنان خواهیم داد و کم کم روابطمان به سمت نابودی پیش خواهد رفت.



[۱] . گزیده ای از اصول کافی در مبانی دین اسلام کلینی،ترجمه شبستری،۱۳۵۱،ص۹۱

[۲] . اصول کافی کلینی، ترجمه مصطفوی، بی تا، ج۳، ص ۴۰۵

[۳] . ، نهج البلاغه دشتی، ۱۳۷۹،ص۵۸۹

[۴] . روابط انسانی در تعلیمات اسلامی رضایی،۱۳۸۵، دعای ۲۰، ص ۱۰۷

[۵] . آداب معاشرت از دیدگاه معصومین(علیهم السلام) عاملی، ترجمه فارابی، ۱۳۷۲، ص۲۰۱

[۶] .نهج الفصاحه پاینده، ۱۳۷۷، ص ۴۰۴، ح ۱۲۲۶