سیره فردی ائمه اطهار در امر پوشش و آراستگی

39ab3435cacf1a08e9825cb605dc66ac_L

در سیره ائمه (ع) اهمیت دادن به آراستگی ظاهری و زیبایی بیرونی از جایگاه والایی برخوردار است، تا بدانجا که از اولی ترین خصوصیات ظاهری ای که تحسین دوست و دشمن را در برخورد با ایشان بر می انگیخت همین موضوع بود. و تذکر این نکته بجاست که بر خلاف پندار برخی، زهد و ساده زیستی منافاتی با خوش لباس بودن و آراستگی ندارد. (در ادامه ذکر این نکته خواهد آمد).

  1. اهمیت پوشش: امیر مومنان (ع) لباس پاکیزه پوشیدن را مایه زدودن غم و اندوه می دانستند.۱
  2. آداب پوشش: برای پوشیدن لباس، آدابی در سیره و اقوال ائمه اطهار (ع) دیده و شنیده شده است، از جمله: خرید لباس و کفش های نو و مرغوب۲، تا کردن لباس ها پس از بیرون آوردن از بدن۳، خواندن دعا هنگام لباس نو پوشیدن۴ ( اللهم البسنی التقوی و جنبنی الردی)، لباس را از سمت راست پوشیدن(که در سیره امام رضا (ع) مشاهده شده)، جداسازی و استفاده مجزا از لباس ها ۵( لباس کار، لباس مهمانی و رسمی و…)، توصیه به پوشیدن کفش های زرد و سیاه۶، ترجیح لباس سفید بر سایر رنگ ها۷، نهی از پوشیدن لباس سیاه ۸(مگر در وقت تعظیم شعائر).
  3. بهترین لباس ها در وقت نماز: هر گاه امام حسن (ع) برای نماز مهیا می شد، بهترین لباس خود را می پوشیدند. پرسیدند: چرا بهترین لباس خود را در این هنگام می پوشید؟، فرمودند: «خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد، پس خود را برای پروردگارم زیبا می کنم.»۹
  4. نهی از پوشش های نامناسب: پوشیدن لباس های نازک در وقت حضور در اجتماع برای خانم ها۱۰، و لباس ابریشمی و زرباف برای مردان۱۱، و نیز پوشیدن لباس شهرت۱۲ ( لباسی که مطابق شان آدمی نباشد) از جمله پوشش هایی است که در فرهنگ اهل بیت (ع) از آن ها نهی شده است. همچنین پوشیدن لباس خانم ها توسط آقایان و بالعکس هم ممنوع است.۱۳

پوشیدن کفش نوک دراز و باریک نیز از آداب فرعون برشمرده شده است.۱۴

  1. آراستگی موها: رسول خدا (ص) پیوسته موهای مبارکشان را شانه می کردند و می فرمودند که:  « هر کس موی سر دارد باید به خوبی به آن رسیدگی کند». ۱۵
  2. استعمال بوی خوش و عطر: نقل است که بیشتر مخارج رسول خدا (ص) برای خرید عطر بود. امام کاظم (ع) عطر زدن را از اخلاق و سنن پیامبران الهی می دانستند.۱۶
  3. آراستگی زنان برای همسرانشان: ائمه اطهار (ع) با توجه به تمایل فظری بانوان برای خودآرایی، پاسخ به این نیاز را در چارچوب خانواده تعریف و تبیین کرده اند و سزاوار ندانسته اند که زن هیچگاه بدون آراستگی و زیبایی در خانواده و نزد همسرش حاضر باشد.۱۷ از طرفی آراستگی مردان برای همسرانشان را نیز ضروری دانسته و این امر را مایه ازدیاد عفت همسرانشان قلمداد کرده اند.۱۸

امام صادق (ع) به شخصی که نسبت به آراستگی لباس آن حضرت، خرده گرفت پاسخ دادند که این لباس زیبا را برای رعایت حقوق همسرانشان پوشیده اند و گرنه در اوقات تنهایی از جامه پشمین استفاده می کنند.

منابع:

  1. کافی، ج۶، ص ۴۴۴
  2. الجامع الصغیر، ج ۱، ص ۷۱
  3. همان، ج ۲، ص ۸۹
  4. من لایحضره الفقیه، ج۱، ص ۱۱۲
  5. مکارم الاخلاق، ص ۹۸
  6. همان، ص ۱۲۵
  7. دعائم الاسلام، ج ۲، ص ۱۶۱
  8. علل الشرایع، ص ۳۴۷
  9. تفسیر عیاشی، ج۲، ص ۱۴
  10. تنبیه الخواطر، ج۱، ص ۳
  11. قرب الاسناد، ص ۳۴
  12. الجامع الصغیر، ج۲، ص ۷۰۳
  13. مکارم الاخلاق، ص ۱۱۸
  14. تحف العقول، ص ۱۰۵
  15. دعائم الاسلام، ج۲، ص ۱۵۸
  16. مکارم الخلاق، ص ۴۰
  17. کافی، ج ۵، ص ۵۰۹
  18. مکارم الاخلاق، ص ۷۹