سیره فردی ائمه اطهار(علیهم اسلام) در امر تغذیه

db37724a1e79e40f446eb56812b3313c_L

توجه به استفاده از تغذیه سالم در سیره و فرهنگ اهل بیت (ع) در راستای اهمیت وافری است که آیین اسلام برای جسم انسان قائل است .
چرا که حفظ سلامتی از جایگاه ممتازی در این آیین برخوردار است و سفارشات فراوانی از سوی حضرات معصومین (ع) در همین باره بیان شده است ؛ از جمله اینکه بدن و اعضای آن را جزء « امانت های الهی» محسوب نموده اند۱:« والذین هم لاماناتهم و عهدهم راعون »  (معارج/ ۳۲)

و نیز آن را در زمره نعماتی قلمداد کرده اند که در روز قیامت از آن سوال خواهد شد۲:

     « لتسئلن یومئذ عن النعیم» (تکاثر / ۸).

این مطلب در دو بخش « راه های حفظ سلامتی» و « آداب غذا خوردن» تدوین شده است .

راه های حفظ سلامتی

  1. کم خوری : از امام رضا(ع) نقل شده است که : اگر مردم کم غذا بخورند ، بدن هایشان اعتدال و استواری    می یاید .۳
  2. سفر : در احادیث ، مسافرت کردن از جمله راه های حفظ سلامتی برشمرده شده است .۴
  3. شب زنده داری : تهجد شبانگاهی نیز از زمره راه های حفظ سلامتی است .۵
  4. استراحت کافی : امام رضا (ع) خواب به موقع و به اندازه را عامل نیروبخشی به جسم می دانستند .۶
  5. حجامت : به عنوان مایه سلامتی بدن و قوت عقل توصیه شده است .۷
  6. توجه به عوامل شادابی : پیاده روی ، شنا کردن ، نگاه به سبزه ، خوردن و آشامیدن ( به اندازه کافی)، نگاه به همسر و آمیزش ، مسواک کردن ، شستن سر با گل خطمی و گفتگو با دوستان نیز در زمره اموری هستند که ایجاد کننده نشاط و شادابی در انسان اند .۸
  7. پرهیز از عوامل بیماری زا : پرخوری ، مداومت بر خوردن غذاهایی مثل تخم مرغ و ماهی ، آب خوردن بلافاصله پس از غذا ، زیاد نشستن در دستشویی ، زیاد نشستن در آفتاب ، خوردن سیب ترش ، غذا خوردن پس از سیری و گناه از جمله اسباب موجب بیماری در لسان اهل بیت (ع) شناخته شده اند .۹

آداب غذا خوردن

  1. روزی حلال مصرف کردن : اولین گام در رعایت آداب غذاخوردن تناول ازمال حلال است .۱۰
  2. شستن دست ها قبل و بعد غذا : شستن دستها قبل از غذا عامل دوری فقر و پس از آن عامل دوری غم است. رسول خدا (ص) هماره قبل و بعد از تناول غذا دستان مبارکشان را می شستند .۱۱
  3. گفتن« بسم الله» در آغاز و « الحمدلله» در پایان غذا : این کار مایه برکت غذا شمرده شده است .۱۲
  4. پرهیز از غذای داغ : در سیره معصومین (ع) از خوردن غذای داغ نهی شده است . رسول خدا (ص) هیچگاه غذای داغ میل نمی فرمودند .۱۳
  5. مصلح غذایی: در برخی موارد توصیه شده است که برخی غذاها با مواد دیگری مصرف شوند تا از اثر سوئی که ممکن است ایجاد شود ، اجتناب گردد.نظیر خوردن پنیر و گردو با هم .۱۴
  6. دو وعده غذایی : در برخی روایات توصیه شده که شایسته است آدمی در روز دو وعده غذای کامل بخورد.۱۵ « لهم رزقهم فیها بکره و عشیا » ( مریم/ ۶۲)
  7. گروهی غذا خوردن : گرد هم نشستن چند نفر برای خوردن غذا از جمله عوامل برکت یافتن شمرده شده است.۱۶

امام رضا (ع) هنگام صرف غذا تمام خادمان و غلامان خویش را بر سفره می نشاند .۱۷

  1. آرامش حین غذاخوردن : طولانی کردن نشستن بر سر سفره از امور مطلوب از دیدگاه اهل بیت (ع) است و آن اوقات جزء عمر محسوب نمی شود .۱۸
  2. سبزی خوردن : امام رضا (ع) از سفره ای که در آن سبزی نبود ، غذا نمی خوردند .۱۹
  3.  خوردن ریزه های غذا: در هنگامی که در منزل غذا صرف می شود، مستحب است که ریزه های غذا خورده شود اما در هنگام غذاخوردن در بیرون از خانه ( سفر، دشت و صحرا و…) بهتر است که ریزه های غذا خورده نشود .۲۰

منابع:

  1. موسوعه احادیث اهل بیت، ج۸، ص ۳۷۰
  2. ارشاد القلوب، ص ۳۸
  3. مکارم الاخلاق، ص ۳۶۲
  4. الفقیه، ج۲، ص ۲۶۵
  5. تهذیب الاحکام، ج۲، ص ۱۲۱
  6. بحارالانوار، ج ۵۹، ص ۳۱۶
  7. تحف العقول، ص ۱۰۰
  8. المحاسن، ص ۱۵
  9. مفاتیح الحیات، ص ۱۰۲
  10. الدعوات، ص ۲۵
  11.  مکارم الاخلاق، ص ۱۳۹
  12. همان، ص ۱۵۲
  13. همان، ص ۲۸
  14. کافی، ج ۶، ص ۳۴۰
  15. همان، ص ۲۸۸
  16. طب النبی، ص ۲۰
  17. عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۱۸۴
  18. مستدرک الوسائل، ج ۱۶، ص ۲۳۳
  19. مکارم الاخلاق، ص ۱۷۶
  20.  مفاتیح الحیات، ص ۱۵۰