زندگی اجتماعی و سیاسی امام سجاد (علیه السلام)

fbdf9c35f0e130e40ac81bf5b9b6223f_L

ائمه همواره برای تشکیل حکومت اسلامی تلاش می کردند و امام سجاد در صدد تحقق همان آرمانی بودند که امام حسن و امام حسین آن را دنبال می کردند.

دربارۀ  امام سجاد سخن گفتن و سیره نوشتن کار دشواری است زیرا زمینه ی معرفت و آشنایی مردم با این امام بزرگوار بسیار زمینه ی نامساعدی دارد.در ذهن اغلب سیره نویسان و تحلیلگران این طور وارد شده است که این بزرگوار در گوشه ای نشسته و به عبادت مشغول بود و به سیاست کاری نداشت.برخی از مردم لقب بیمار به این بزرگوار می دهند در حالیکه بیماری ایشان همان چندروز واقعه ی عاشورا بود و ادامه پیدا نکرد ، پرچه بیماری امام برای مصلحتی خدایی بود که در آینده بتواند بار سنگین امانت و امامت را بر دوش بکشد و دشوارترین دوران امامت شیعه را بگذراند.نخستین حث ما درباره ی جهت گیری کلی امام سجاد در زندگی است. ائمه همواره برای تشکیل حکومت اسلامی تلاش می کردند و امام سجاد در صدد تحقق همان آرمانی بودند که امام حسن و امام حسین آن را دنبال می  کردند. اکنون با این بینش جزئیات کار و موضع گیری های امام سجاد را در دوران امامتش پیگیری کنید:

۱٫موضع گیری دربرابر عبیدالله بن زیاد و یزید که بسیار شجاعانه و فداکارانه بود.

۲٫موضع گیری در برابر مسرف بن عقبه، کسی که در سال سوم حکومت یزید و به امر او ، مدینه را ویران کرد و اموال مردم را غارت نمود.در اینجا موضع گیری تمام بسیار نرم و ملایم بود.

۳٫حرکت امام در رویارویی با عبدالملک بن مروان، قوی ترین و هوشمندترین خلفای بنی امیه، که گاهی تند و گاهی ملایم بود.

۴٫ برخورد با عمربن عبدالعزیز.

۵٫برخورد امام با اصحاب و یاران، و توصیه هایی که به دوستانشان داشتند.

۶٫برخورد با علمای درباری و وابسته به دستگاه های حاکم.

تمام این برخورد ها و حرکت ها را باید با دقت بررسی کرد که اگر این طور شود آن بزرگوار را انسانی می یابیم که در راه این هدف مقدس که همان تحقق بخشیدن به حکومت خدا در زمین و عینیت بخشیدن به اسلام است تمام کوشش خود را به کار برده است.دوره ی امام سجاد با کار همراه با دشواری فراوان آغاز می شود.حادثه ی کربلا یک تکان سختی به همه جای دنیای اسلام داد و یک رعب شدیدی تمام دنیای اسلام را فراگرفت. و اغلب شخصیت های بزرگ سر در آخور تمنیات مادی داشتند بنابراین وضع فکری ، این وضع فساد اخلاقی و فساد سیاسی هم یک عامل دیگر است. باید دین مردم درست می شد، باید اخلاق مردم درست می شد ، باید دوباره جهت گیری معنوی ، در جامعه احیا می شد. لذا شما نگاه می کنید ، می بینید زندگی و کلمات امام سجاد زهد است ، معارف است اما باز معارف را هم در لباس دعا . چون اختناق در آن دوران و نامناسب بودن وضع ، اجازه نمی داد که امام سجاد بخواهد با آن مردم بی پرده و صریح و روشن حرف بزند ؛ نه فقط دستگاه ها نمی گذاشتند ، مردم هم نمی خواستند.

اهداف امام

بدون شک هدف نهایی حضرت سجاد ایجاد حکومت اسلامی است و این به چند چیز نیازمند است:

اول : تدوین اندیشه ی اسلامی به صورت درست و طبق ما انزل الله ، پس از آن که مدت هایی بر تحریف یا فراموشی این اندیشه گذشته است. تفکر اسلامی عبارت است از : هدف گیری معنویات و حرکت در راه رسیدن به  آرمان های معنوی و اسلامی ،  انسان را در رابطه با خدا و در رابطه با تکالیف قرار دادن.

دوم : اثبات حقانیت اهل بیت و استحقاق آنها نسبت به خلافت و ولایت و امامت.

سوم : ایجاد تشکیلات منسجم برای پیروان آل محمد یعنی پیروان تشیع. البته امام در این فکر نبودند که حک.مت اسلامی در زمان خودشان تشکیل شود بلکه روش آن بزرگوار برای دراز مدت بود.

بیانات امام سجاد ، تجلیگاه مبارزات سیاسی

در اینجا کلمات امام را که در کتاب تحف العقول نقل شده است ، مورد بررسی قرار می دهیم:

یک نوع آن بیاناتی است که خطاب به عامه ی مردم است که دائما به آیات استناد می شود چرا که عامه ی مردمی که امام سجاد را به عنوان یک امام نگاه نمی کنند ، برای حرف هایش استدلال می خواهند به همین جهت امام یا به آیات استدلال می کنند یا با استعاره از آیات کمک می گیرند.آنچه که در این خطاب مورد توجه است ، دو نکته است:

اول اینکه این بیانات امام که خطاب به عامه ی مردم است از نوع آموزش نیست ، از نوع تذکر و یادآوری است. نکته ی دوم اینکه امام در این بیان عمومی هم ، ناگهان بر روی مسئله ی امامت تکیه می کند.

نوع دوم بیاناتی است که خطاب به عده ی خاصی است در این نوع خطاب با یاأیها المؤمنون شروع می شود مقود امام از این نوع دوم کادر سازی است.

نوع دیگر آن نوع بیاناتی است که تقریبا امام به طور صریح مردم ار به داشتن یک تشکیلات اسلامی ویژه دعوت می کند.

برگرفته از کتاب انسان ۲۵۰ ساله