احکام مربوط به مطبوعات و امر به معروف

1084adc9bced29b85b1bcd096560ccf5_L

  1. اگر امر به معروف و نهى از منکر مستلزم بى‌آبرویى کسى که واجب را ترک کرده و یا فعل حرام را به جا آورده باشد، و موجب کاسته شدن احترام او در برابر مردم گردد، چه حکمى دارد؟
  1. تلویزیون­ها یا کانال­هاى پخش مستقیم ماهواره‏اى یک سلسله برنامه‏هاى اجتماعى را به نمایش مى‏گذارند که بیانگر مسائل اجتماعى جامعه غربى است و به ترویج افکار فاسدى از قبیل تشویق به اختلاط زن و مرد و ترویج روابط نامشروع مى‏پردازند، به‌طورى که این برنامه‏ها بعضى از مؤمنین را نیز تحت‏تأثیر قرار داده است. دیدن آنها براى کسى که احتمال تأثیرپذیرى او مى‏رود، چه حکمى دارد؟ آیا این حکم نسبت به کسى که آن برنامه‏ها را به قصد نقد و بیان نکات منفى آنها و نصیحت مردم به ندیدن آنها، مى‏بیند، تفاوت دارد؟
    ج: نگاه به این برنامه‏ها اگر از روى لذّت بوده و یا خوف تأثیرپذیرى و فساد، وجود داشته باشد، جایز نیست. ولى مشاهده به قصد نقد و آگاه کردن مردم از خطرات و نکات منفى آنها براى کسى که اهلیّت آن را دارد و مطمئن است که از آن برنامه‏ها تأثیر نمى‏پذیرد و به فساد نمى‏افتد، اشکال ندارد، البته اگر مقرّراتى باشد باید رعایت شود.

( این مسئله از مسائل مبتلا به نشریات نقد فیلم و نویسندگان نقاد هنری ـ سینمایی در حوزه رسانه است. )

  1. اگر امر به معروف و نهى از منکر مستلزم بى‌آبرویى کسى که واجب را ترک کرده و یا فعل حرام را به جا آورده باشد، و موجب کاسته شدن احترام او در برابر مردم گردد، چه حکمى دارد؟

ج: اگر در امر به معروف و نهى از منکر، شرایط و آداب آن رعایت شود و از حدود آن تجاوز نشود، اشکال ندارد.

 

  1. آیا تجسّس در امور شخصى و غیر شخصى مؤمنین به دلیل امر به معروف و نهى از منکر، در صورتى که از آنان ارتکاب حرام یا ترک معروف مشاهده شود، جایز است؟ اشخاصى که براى کشف تخلفات مردم تجسّس مى کنند با اینکه مکلف به این کار نیستند، چه حکمى دارند؟

ج: مبادرت به امر بررسى و تحقیق قانونى نسبت به کار ادارى کارمندان و غیر آنان توّسط مأموران رسمى تفحّص و تحقیق در چارچوب ضوابط و مقرّرات قانونى اشکال ندارد ولى تجسس در کار دیگران و یا تحقیق دراعمال و رفتار کارمندان براى کشف اسرار آنان در خارج از حدود و ضوابط قانونى براى آن مأموران هم جایز نیست.

( از فتاوی مورد استفاده در حوزه خبر و حوزه نظارت )

 

  1. رابطه با اشخاصى که در گذشته مرتکب اعمال حرامى مانند شرب خمر شده‏اند، چگونه باید باشد؟

ج: معیار وضعیت فعلى اشخاص است، اگر از آنچه انجام داده‏اند، توبه کرده باشند، معاشرت با آنان مانند معاشرت با سایر مؤمنین است. ولى کسى که در حال حاضر هم مرتکب حرام مى‏شود، باید او را از طریق نهى از منکر از آن کار منع کرد، و اگر از انجام فعل حرام اجتناب نمى‏کند مگر با دورى جستن از او، قطع رابطه و ترک معاشرت با وى از باب نهى از منکر واجب مى‏شود.

( از فتاوای مهمی است که شامل بسیاری از پرونده های مطبوعاتی می شود. )

 

  1. نظارت کارمندان وزارت ارشاد بر انواع فیلمها و مجلات و نشریات و نوارها براى تشخیص موارد مجاز آنها، با توجه اینکه نظارت، مستلزم مشاهده عینى و گوش‌دادن به آنهاست، چه حکمى دارد؟

ج: دیدن وگوش دادن به آنها توسط مأمورین نظارت، در مقام انجام وظیفه قانونى به مقدار ضرورت اشکال ندارد، ولى باید از قصد لذت و ریبه احتراز کنند و واجب است افرادى که براى نظارت و بررسى گمارده مى‏شوند از جهت فکرى و روحى زیر نظر و راهنمایى مسئولین باشند.

  1. مشاهده می کنیم که بعضی از مطبوعات اخباری از قبیل دستگیری سارقین، کلاهبرداران، گروه های رشوه گیرنده در ادارات و افرادی که اقدام به انجام اعمال منافی عفت می کنند و همچنین گروه های فساد و ابتذال و کلوپ های شبانه را چاپ می کنند، آیا چاپ و نشر این قبیل اخبار، به نوعی اشاعه فحشا محسوب نمی شود؟

 

ج: مجرد نشر حوادث و وقایع در مطبوعات اشاعه فحشا محسوب نمی شود.

 

  1. آیا بیان ظلم یا خیانت بعضی از مسئولین ادارات در برابر مردم جایز است؟

ج: گزارش دادن ظلم به مراکز و مراجع مسئول برای پیگیری و تعقیب بعد از تحقیق و اطمینان نسبت به آن اشکال ندارد و حتی اگر از مقدمات نهی از منکر محسوب شود واجب می گردد، ولی بیان آن در برابر مردم وجهی ندارد بلکه اگر موجب فتنه و فساد و تضعیف دولت اسلامی شود حرام است.

 

  1. تحقیق از اموال مومنین و گزارش آن به دولت و حاکم ظالم به خصوص اگر منجر به اذیت و ورود خسارت به آن ها شود چه حکمی دارد؟

ج: این قبیل اعمال از نظر شرعی حرام هستند و در صورتی که خسارت وارده به دلیل خبر چینی از مومنین نزد ظالم باشد، موجب ضمان می گردد.

 

  1. آیا سخن گفتن از اسرار شخصی و امور خصوصی و سری در برابر مردم جایز است؟

ج: کشف و بیان امور خصوصی و شخصی در برابر دیگران اگر به نحوی مربوط به افراد دیگر هم باشد و یا موجب ترتب مفسده شود جایز نیست.

 

  1. عده ای در برابر دیگران مبادرت به طرح کمبود ها و ضعف هایی که در جمهوری اسلامی وجود دارد، می کنند، گوش دادن به این سخنان و حکایت ها چه حکمی دارد؟

ج: واضح است هر عملی که موجب بد نام شدن چهره جمهوری اسلامی که در برابر کفر و استکبار جهانی ایستاده است، شود به نفع اسلام و مسلمین نیست. بنابراین، اگر این سخنان موجب تضعیف نظام جمهوری اسلامی باشد جایز نیست.

 

احکام