معرفی سه کتاب درباره نویسندگی

58c14d04ea7d9b2910e24aef05b926e1_L

آیا وقتی مشغول صحبت با کسی هستید، بعد از ادای هرچند کلام، توقف می‌کنید و می‌گویید: «نه این نبود؟» البته که نه. شما چنین کاری نمی‌کنید. فقط ادامه می‌دهید. پس چرا سعی نکنید این روش را امتحان کنید؟ ….زمانی که به خود می‌گویید «می‌خواهم چیزی بنویسم»، خطرناک‌ترین وضعیت فکری را به وجود می‌آورید.

نوشتن، تنها بر استعداد استوار نیست. درست است که استعداد یکی از پایه‌های اصلی آن به شمار می‌رود امّا برای خوب نوشتن، باید مطالعه کرد و از قوانین و ضوابط آن آگاه شد. یکی از راه‌های شناخت قوانین در کنار تجربه‌های نویسندگان بزرگ دنیا؛ خواندن کتاب‌هایی است که درباره شیوه‌های نویسندگی نوشته شده‌اند.

کتاب اول : «اگر می‌توانید حرف بزنید پس حتماً می‌توانید بنویسید»

کتاب «اگر می‌توانید حرف بزنید پس حتماً می‌توانید بنویسید» پر از ایده‌های خوب و کاربردی برای شروع نوشتن و پیش‌رفت در آن است.

این کتاب از پنج بخشِ اصلی تشکیل شده است که هر بخش دارای فواصلی با عنوان‌های گوناگون است. پیش از ارائه شرحِ مختصری از موضوعِ هر بخش، باید بگویم سخن اصلی کلِ این کتاب، سخت نگرفتن در نوشتن است.

این کتاب به ما می‌گوید که سخت‌گیری در نوشتن، بعد از مدت‌ها به یک وسواس تبدیل می‌شود؛ وسواسی که مانع مکتوب شدنِ افکارِ -هرچند بدیع و خواندنیِ- ما می‌شود. این وسواس می‌تواند در نهایت موجب کناره‌گیریِ ما از نویسندگی شود، چون تحت تأثیرِ آن، خود را در بیان حرف‌ها و عقایدمان ناتوان می‌بینیم.

بخشِ اول این کتاب، به عنوان «از ترس تا آزادی» راهکارهایی برایِ از بین بردنِ ترس در بیان جملاتِ درون ذهن است. ترس از اینکه اگر کلماتِ درون ذهن‌مان را روی کاغذ بیاوریم، به نتیجه مطلوب نرسیم.

«نوشتن در برابر حرف‌زدن روی کاغذ» عنوان بخش دوم است. در این بخش دائماً تأکید می‌شود که نوشتن، چیزی جز حرف زدنِ روی کاغذ نیست و ما باید با آن درست مثل حرف زدن برخورد کنیم. یعنی بدون هیچ اضطرابی از چگونگیِ نتیجه کار، بنویسم.

موضوعِ بخش سوم، شاید دغدغه خیلی از افراد هنگام آغاز یک نوشته است:«درباره چی بنویسم؟» سؤالی که از زمان نوشتنِ انشاهای دوران دبستان تا به امروز در گوشه‌ای از ذهن‌مان به جای مانده است.

نویسنده کتاب ژول سالزمن معتقد است که نباید در هنگام نوشتن، افکارمان را رد کنیم، بلکه باید همه‌شان را جایی ثبت کنیم و بعد بهترین‌شان را گسترش دهیم. در هنگام نوشتن درباره موضوعات انتخاب شده، ابتدا باید از چیزهایی حرف بزنیم که نسبت به آن‌ها آگاهی داریم و بعد در جهت چیزی حرکت کنیم که از آن آگاه نیستیم. یعنی ابتدا از «اتفاقی که افتاده است» حرف بزنیم و بعد نوشته را به سمت «اتفاقی که می‌توانست بیفتد» ببریم.

بخش چهارم درباره بازنویسیِ اثر است. به نظر نویسنده، پیش‌نویسِ اولیه هرکار -درست مثل گفتار- پر از حرف‌ها و گفته‌های باقاعده و بی‌قاعده است که برای تبدیل شدن به یک نوشته قابل قبول، نیازمندِ بازنویسی است. و شاید بتوان گفت که بیش‌ترِ هنرِ نویسنده در متنِ بازنویسی شده نوشته‌اش آشکار می‌شود.

و در بخش آخر، یعنی بخش پنجم، ضوابط و قوانینی را که یک نویسنده برای پیش‌رفت در کار خود و بهتر شدن به آن‌ها نیاز دارد می‌خوانیم. راهکارهایی که موانعِ نویسندگی، به کمک آن‌ها هموارتر می‌شود.

در پایان، برای اینکه در معرفی این کتاب منصف بوده باشم، باید انتقاد کوچکی درباره آن بیان کنم: به نظرم گاهی نویسنده در بخش‌های مختلف کتاب، بارها یک نکته را تکرار می‌کند. این تکرار، تا جایی به عنوان تأکید قابل درک است امّا وقتی تأکید از حد بگذرد، آزاردهنده می‌شود. منظورم بیان یک موضوع بدونِ حتی دست‌کاری ظاهری در آن است، که در چند قسمت از کتاب دیده می‌شود. نویسنده می‌توانست با حذف آن قسمت‌ها ارزش محتوایی کتاب خود را بهتر کند.

بخشی از متن کتاب :

آیا وقتی مشغول صحبت با کسی هستید، بعد از ادای هرچند کلام، توقف می‌کنید و می‌گویید: «نه این نبود؟» البته که نه. شما چنین کاری نمی‌کنید. فقط ادامه می‌دهید. پس چرا سعی نکنید این روش را امتحان کنید؟ ….زمانی که به خود می‌گویید «می‌خواهم چیزی بنویسم»، خطرناک‌ترین وضعیت فکری را به وجود می‌آورید. این عبارت شما را نگران و عصبی می‌کند و باعث خواهد شد که قبل از نوشتنِ حتی اولین کلمه، دست از آن بکشید. وقتی می‌گویید «می‌خواهم راجع به موضوعی حرف بزنم» طبیعی‌ترین کار ممکن را انجام داده‌اید و کمترین هیجانات و دلواپسی‌ها را با خود همراه کرده‌اید.

کتاب دوم : «همانند اساتید نویسندگی، بنویسید»

 این کتاب با قلمی الهام‌بخش و آموزنده، اولین کتابی است که در رابطه با تکنیک‌های شفاهی نویسندگی معاصر، شرح و تفسیر کامل و جامعی ارائه داده است.

این اثر شامل راهنمایی‌ها و آموزش‌های عملی، الهام‌بخش و آسان بوده و به تجزیه‌وتحلیل سبک‌های متفاوت بیست و یک رمان‌نویس بزرگ جهان پرداخته است.

هنر نویسندگی یا رمان‌نویسی می‌تواند چنان نقشی را در جامعه ایفا کند که آن را از خطرهای بزرگ و پیچیده رها ساخته و یا از شکست دور نماید و به تعالی زندگی مردمان آن جامعه یاری رساند.

اگرچه این هنر تا اندازه‌ای ذاتی و فطری است اما آموزش صحیح و آشنایی با تکنیک‌های آن کمک شایانی به نویسندگان جوان خواهد نمود…

نویسنده این اثر برای خوانندگان کتاب خود شیوه الگوپذیری از نویسندگان بزرگ را تشریح کرده و در این مسیر رازهای پیشرفته نویسندگی را افشا می‌نماید.

مخاطبین می‌توانند با استفاده از این راهنمایی‌ها و تکنیک‌های جامع و امروزی آثار غنی و ارزشمندی را تالیف و منتشر سازند.

کتاب سوم : « کارگاه نویسندگی “کتاب کار کلک خیال انگیز” »

کارگاه نویسندگی” کتاب کار کلک خیال انگیز” نوشته حمید بصیریان که در سه جلد برای آشنایی با ادبیات فارسی و آموزش نویسندگی تهیه شده است که مباحث اصل این کتاب‌ها آموزش نویسندگی بوده و در اول هر درس برای ایجاد مهارت و تغییر رفتار در نویسندگی آموزش‌هایی ارائه شده است. پس آشنایی با متون برجسته ادبی برای مطالعه و تجزیه و تحلیل دانشجو و همچنین آشنایی با سوالات گوناگون ادبی در ادامه درس های کتاب های فوق آورده شده است.

در ادامه نیز برای هر کدام از کتب یک جلد کتاب کار تالیف شده و کلیه تمرینات مورد نیاز در آن پیش بینی شده است.