شیوه های موثر امر به معروف و نهی از منکر قسمت اول

8a7b6794dd3ec38507be44d96e251a51_L

در قسمت اول به پنج نکته اشاره مینماییم

۱- فصاحت و بلاغت : یکی از مهمترین عوامل موثر در افزایش تاثیر تذکر و نفوذ عمیق تر سخن آمر و ناهی در مخاطب، زیبایی ادبی و شیوایی و بلاغت سخن است. متاسفانه گاهی مربیان و ناصحان از نقش سحرانگیز و تاثیرمعجزه­گونه فصاحت و بلاغت دراثر بخشی بیشتر سخن، غفلت می کنند.

قرآن دارای دو خصوصیت است یکی محتوای مطالب که از آن تعبیر به حقانیت می کنند و دیگری زیبایی. قرآن بخشی از موفقیت خود را از این دارد که از مقوله زیبایی و هنر است.

فصاحت و زیبایی سخن خودش بهترین وسیله است برای اینکه سخن بتواند محتوای خودش را به دیگران برساند. درتوصیف پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)که فصیح ترین سخن آور دوران بود گفته اند او از همه فصیح تر، شیرین سخن تر، تعابیرش متقن تر و بیانش رساتر بود.

۲- تلقین و تکرار :روش تلقین بیش از هر روش دیگر تا قبل از مرحله تکلیف از نظر روانشناسی رشد در تربیت دینی نوجوان و کودکان موثر و سازنده است. عزاداری برای حضرت امام حسین(ع) خود نوعی استفاده از روش تلقین است. روش تلقین و تکرار بر قبول آگاهانه وآزادانه همراه با دریافت اطلاعات جانبی حول محور و موضوع مورد قبول بنا شده است.

. روش تکرار و تلقین آمیزه ای است از علم واحساس. این روش نه تنها مانع از تفکر و تعلق نخواهد شد. بلکه احساس و لطائف معنوی و روحی نیز در آن به کمک عقل وفکرخواهد آمد. درتربیت، تکرار یک اصل ضروری است. درشبانه روز چندین بار نماز   می خوانیم و تکرار سوره حمد در نماز یک ضرورت است. در قرآن داستان سجده فرشتگان بر آدم وانکار ابلیس، داستان موسی و فرعون، داستان نوح وقوم لجوج او بسیاری از داستانهای دیگر بارها تکرار شده اند. همه اینها براساس حکمت الهی تکرار شده اند.

حساب ایمان به خدا از یاد خدا بودن جداست ما به خدا ایمان داریم اما او را فراموش می کنیم، لذا باید باذکر او ایمان خود راشکوفا کنیم. بسیاری ازکسانی که گرفتار گناه شده اند با یک تذکر از کار خود دست برنمی دارند. چه بیار کسانی که جدا شدن از بعضی منکرات رابرای خود محال می پندارند و فکر می کنند چون معتاد به خلافی شده اند دیگر نمی توانند تغییر موضع دهند.

در دعوت به خیر ونیکی و باز داشتن از ارتکاب به گناه باید به طور مداوم توصیه و سفارش کرد،و زمینه ارتکاب گناه در فرد مورد نظر از بین برود. تلقین صحیح و بیان نمونه ها دراین زمینه می تواند راه گشا باشد. درباره معاد نیز در سوره توبه آیه۶۷ این معنا هست، یعنی بعضی به قیامت ایمان ندارد ولی بعضی دیگر ایمان دارند، اما او را فراموش می کنند.

به هرحال انسان به قدری فراموشئکار است که تذکر گاه به گاه نیز برای او کافی نیست.لذا قرآن در سوره انفال آیه ۴۵ می فرماید: « خدا را زیاد یاد کنید »

۳- تذکر خصوصی : در بعضی مواقع تذکر دوستانه و خصوصی موثرتر از افشاگری در ملاء عام و درحضور دیگران است، این گونه تذکر، عامل جلب اعتماد و ایجاد روحیه اطمینان وخوش بینی درتذکر دهنده است.حفظ شخصیت و موقعیت افراد و آبروداری به تاثیرسخن بیشتر کمک می­کند و اگر مخاطب ما احساس کند که با امر به معروف و نهی از منکر ما، رسوای عام می گردد، هم متنفر خواهد شد و هم این چنین امر به معروفی اثر نخواهد بخشید.

۴- تاکید بر نکات مورد اتفاق : در نصیحت باید در ابتدا از پرداختن به چیزهایی که بین ما و مخاطب مورد اختلاف است، پرهیز کنیم.  بلکه باید نقاط مشترکی را که مورد قبول طرفین است برجسته کنیم تا سرانجام به نقاط اختلاف برسیم.

باید از مخاطب سوالاتی کرد و از او جواب بیرون کشید. این در واقع نوعی اقرار گرفتن است.

مثلا برای دعوت یک خانم به حجاب می توان پرسید اگر بخواهید برای برادرتان زن بگیرید از دختران متین انتخاب می کنید یا سبک سر؟ و…

سپس باید بر روی گفته های او تاکیدکرد و گفت که دراین قسمت ها با یکدیگر متفق القول هستیم. از اینجا کم کم باید به نقاط افتراق برویم و بگوییم رفتار شما باید عقاید خودتان سازگار نیست و او را به اشتباه خود واقف کنیم.

۵-از بین بردن زمینه ها:  مفاسد،گناهان و انحرافات هرکدام درشرایط خاصی پدید می آید و عواملی سبب بروز این ناهنجاری می گردد. با شناخت صحیح این عوامل و اقدام به موقع در راستای از بین بردن زمینه های آنها می­توان با انجام یک اقدام پیشگیرانه از روی آوردن افراد به سوی گناه و یا بزه جلوگیری نمود. مثلا اگر دوستان ناباب عامل انحراف است باید زمینه هایی فراهم نمود تا امکان تعویض این قبیل دوستان فراهم آید.