عالم بودن/ پرهیز از دشنام

ae7d3bea3c07ccb94f647576b4b676d2_L

امر به معروف و نهى از منکر، فریضه و واجب است. اما براى اجراى آن نباید پا از حدود شرع بیرون گذاشت.

این واجب از آنهایى است که نمى‏توان براى اجراى آن واجب‏هاى دیگر را فروگذاشت و به محرماتى دیگر مرتکب شد. یکى از محرمات رایج در اجراى این فریضه، بدزبانى و دشنام‏گویى است، که آمر و ناهى مى‏پندارد چون حق با او است، مى‏تواند از هر زبانى و واژه ای استفاده کند. منطق قرآن و دستور خداوند متعال به موسى و هارون ‏(ع) (سوره طه/ آیه ۴۴) باید در این زمینه راهنماى هر مسلمانى باشد. قرآن کریم حتى دشنام دادن به مشرکان را درست نمى‏شمارد (سوره انعام/ آیه  ۱۰۸) و مؤمنان را کسانى مى‏داند که از هرگونه لغوى دورى مى‏گزینند  (سوره مؤمنون/ آیه ۶۳) و حتى به جاهلان پاسخى در خور و مسالمت‏آمیز مى‏دهند (سوره فرقان/ آیه ۶۳). زیرا هدف از امر و نهى، نفوذ در دل‏ها و برانگیختن مردمان در جهت پدید آوردن معروف و از میان برداشتن منکر است؛ حال آن‏که دشنام‏گویى مانع از نفوذ و سد راه همدلى است. اگر هم کم‏ترین امکان تأثیرى در میان باشد، دشنام دادن و بدگویى، آن‏را از میان مى‏برد. از این‏ رو در تفکر امام على‏ (ع) جایى براى دشنام دادن وجود ندارد و ایشان روا نمى‏دارد که مسلمانى دهان خود را بدان بیالاید. حضرت چون در جنگ صفین دید که یارانش به لشکریان معاویه دشنام مى‏دهند، آنان را از این کار برحذر داشت و فرمود: «من خوش ندارم شما دشنام گو باشید؛ لیک اگر کرده‏هاى آنان را باز گویید و حالشان را به آنها گوشزد کنید، به صواب نزدیک ‏تر بوده و در عذر خواهى رساتر.» (نهج‏ البلاغه/ خطبه ۲۰۶).
روایت
شخصی رفیق همیشگی امام صادق(ع) بود، هر کجا امام صادق(ع) می‌رفت دنبال او بود. روزی امام (ع) در راه بود و او هم دنبال امام صادق(ع)، غلام این مرد عقب ماند صدایش کرد، غلام نشنید. مرتبه دوم صدا زد غلام نشنید و جواب نداد مرتبه سوم عصبانی شد گفت یابن الفاعله با تو هستم یعن ولدزنا. همین‌که ناسزا و فحش به زبان این مرد آمد امام(ع) ایستاد و دست به پیشانی مبارک زد یعنی عزا شد سپس گفت: سبحان الله، به مادرش تهمت زنا زدی؟ من تا الان تو را آدم باورعی می‌دانستم ولی الان معلوم شد که چنین نیست. گفت یابن رسول الله مادرش سندی و مشرک است. امام(ع) فرمود مگر نمی‌دانی که هر قومی برای خودش قانون ازدواج دارد؟ دیگر حق نداری با من باشی. راوی حدیث می‌گوید دیگر ندیدم که این مرد با امام صادق(ع) راه برود