چگونگی انگیزه سازی مذهبی و انقلابی/ قسمت (۳)

5f559fd29f1195ed02caceabbf624fb7_L

جهت پی بردن به تفاوت میان انگیزه های درونی و بیرونی به دو مثال ذیل توجه کنید:

 ۱- در دو پایگاه با شرایط کاملاً مساوی طرح صالحین در حال اجرا شدن می باشد. در یکی از این دو پایگاه هدف مسؤولین پایگاه از انجام طرح ،‌ ارائه گزارش به مسؤولین مافوق و به تبع استفاده از کمک هزینه ها ،‌ تجهیزات و احیاناً جوایز می باشد. در حالی که انگیزه مسؤولین پایگاه دیگر عمل به تکلیف الهی در راستای تقویت روحیه معنوی و ایجاد بصیرت در میان بسیجیان و آحاد جامعه است. در پایگاه اول آنچه باعث انجام کار شده انگیزه های بیرونی و در پایگاه دوم انگیزه افراد ،‌ درونی است.

۲- دو نفر بسیجی با شرایط و قابلیت های مشابه به عضویت پایگاه مقاومت محله خود درآمده اند. انگیزه بسیجی اول ،‌ احساس رشد همه جانبه ای است که با شرکت در برنامه های مسجد حاصل می شود. اما انگیزه نفر دوم اخذ تشویقی کسر خدمت سربازی و اخذ سهمیه حضور در دانشگاه است. بدیهی است انگیزه بسیجی اول درونی و انگیزه بسیجی دوم بیرونی است.

بررسی اثربخشی انگیزه های درونی و بیرونی

گفته می‌شود انگیزه‌های درونی عمدتا کارایی و تاثیرات عمیقتری در طول زندگی فرد خواهند داشت و به عنوان ذخایری پر انرژی به شمارمی‌روند که پایداری بالاتری داشته و عملکرد فرد را در حیطه‌های گسترده‌ای تحت تاثیرقرار می‌دهند. بر این اساس وجود یک انگیزه درونی تاثیرات خود را را در جنبه‌های مختلفی از زندگی فرد نمایان می‌سازد، بنابراین از اهمیت و نقش فزاینده‌ای برخورداراست.

آنچه که در بسیجیان بیشتر موجب رفتار خود‌جوش می‌شود، انگیزه های درونی است. لذا هدف عمده فعالیت‌های تربیتی مربی یا سرگروه این است که مخاطبین را به تدریج از انگیزه‌های بیرونی به سمت انگیزه‌های درونی هدایت نماید.

تفاوت اساسی افراد دارای انگیزه درونی با افراد دارای انگیزه بیرونی این است که افراد با انگیزه درونی احساس کفایت بیشتری در خود می کنند و کمتر به دیگران اجازه می‌دهند که محرک رفتارشان شوند. این گروه از بسیجیان، خود تعیین کننده رفتارها هستند و به خاطر کفایتی که در خود احساس می‌کنند، باور دارند که می‌توانند با رفتارشان بر محیط خود تاثیر بگذارد.

این گروه از بسیجیان با انگیزه درون‌گرا، تصورشان این است که موفقیت و عدم موفقیت در رشد تربیتی شان به خاطر نحوه رفتار صحیح یا غلط خودشان است و کمتر به رفتار دیگران در این راه اهمیت می دهند.

اما برخلاف آنها، بسیجیان باانگیزه برون‌گرا، احساس بی‌کفایتی یا کفایت کم داشته و همواره تصور می‌کنند که موفقیت آنها تحت تأثیر عوامل محیطی نظیر:

۱- بودجه و امکانات مادی پایگاه های بسیج

۲- میزان اهمیت فعالیت ها برای رده های مافوق و اهتمام مسؤولین به فعالیت های پایگاهی

۳- توقع مادی داشتن در برنامه های بسیج

۴- عدم دخالت اطراف تعامل (امام جماعت ،‌ هیأت امناء ، نمازگزاران و … )‌در برنامه های بسیج

این گروه از بسیجیان حتی اگر تلاشهایی هم بکنند، باز هم موفقیت چندانی نخواهند داشت. چرا که اندک تلاش آنها به خاطر همان انگیزه‌های بیرونی، همچون اخذ امکانات بیشتر ، یا تشویق یا عدم مؤاخذه مقامات ما فوق خواهد بود. اینان در صورت کسب موفقیت اندک هم آن را مقطعی می دانند و نه یک پیشرفت دائمی و مؤثر.

این بسیجیان و یا دست اندرکاران پایگاه حتی اگر نیم‌نگاهی به موفقیت داشته باشند، آنقدر آن را صعب‌الوصول می‌دانند که دست به عمل نمی‌زنند، در نتیجه هرگز طعم موفقیت را نخواهند چشید.